حسابداري,گزارش كارآموزي,پروژه مالي,پايان نامه

شناخت‌ و ارزیابی‌ مقدماتی‌ واحد حسابرسی‌ داخلی حسابرس‌ مستقل‌ باید چنان‌ شناختی‌ از فعالیتهای‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ بدست‌ آورد که‌ برای‌ کمک‌ به‌ برنامه‌ریزی‌ حسابرسی‌ و تدوین‌ رهیافت‌ (طرح‌ کلی‌) موثر حسابرسی‌، کافی‌ باشد وجود یک‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ موثر معمولا سبب‌ تعدیل‌ نوع‌ و ماهیت‌ و زمان‌بندی‌ اجرای‌ روشهای‌ حسابرسی‌ و کاهش‌ حدود روشهای‌ مورد اجرای‌ حسابرس‌ مستقل‌ می‌شود، اما هرگز نمی‌تواند به‌ طور کامل‌ جایگزین‌ آنها شود. گاه‌، حسابرس‌ مستقل‌ پس‌ از ارزیابی‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ به‌ این‌ نتیجه‌ می‌رسد که‌ وجود آن‌،هیچ‌ تاثیری‌ بر روشهای‌ حسابرسی‌ مستقل‌ ندارد حسابرس‌ مستقل‌ در جریان‌ برنامه‌ریزی‌ حسابرسی‌ باید از کار واحد حسابرسی‌ داخلی‌ در زمینه‌های‌ خاصی‌ که‌ ظاهرا به‌ حسابرسی‌ مستقل‌ صورتهای‌ مالی‌ مربوط‌ می‌شود، یک‌ ارزیابی‌ مقدماتی‌ به‌ عمل‌ آورد ارزیابی‌ مقدماتی‌ حسابرس‌ مستقل‌ از هدفها، فعالیت‌ و طرز کار واحد حسابرسی‌ داخلی‌، قضاوت‌ وی‌ را نسبت‌ به‌ هرگونه‌ استفاده‌ احتمالی‌ از کار حسابرسی‌ داخلی‌ در جهت‌ تعدیل‌ نوع‌ وماهیت‌، زمان‌بندی‌ اجرا و حدود روشهای‌ حسابرسی‌ مستقل‌، تحت‌ تاثیر قرار می‌دهد : معیارهای‌ با اهمیت‌ در کسب‌ شناخت‌ و ارزیابی‌ مقدماتی‌ از واحد حسابرسی‌ داخلی‌ عبارتند از جایگاه‌ سازمانی‌:جایگاه‌ خاص‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ از لحاظ‌ سازمانی‌ و تاثیری‌ که‌ این‌ جایگاه‌ بر بیطرفی‌ حسابرسی‌ داخلی‌ دارد . بهترین‌ حالت‌ آن‌ است‌ که‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ به‌ بالاترین‌ رده‌ مدیریت‌ واحد اقتصادی‌ گزارش‌ کند و هیچگونه‌ مسئولیت‌ اجرایی‌ نداشته‌ باشد . هرگونه‌ محدودیت‌ تحمیلی‌ مدیریت‌ بر واحد حسابرسی‌ داخلی‌ باید به‌ دقت‌ ارزیابی‌ شود . حسابرس‌ داخلی‌ به‌ ویژه‌ باید در برقراری‌ ارتباط‌ با حسابرس‌ مستقل‌ آزادی‌ عمل‌ داشته‌ باشد ‌ حدود وظایف‌ : نوع‌ و ماهیت‌ و حدود وظایف‌ محول‌ به‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌. حسابرس‌ مستقل‌ همچنین‌ باید اِعمال‌ اصلاحات‌ پیشنهادی‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ توسط‌ مدیریت‌ و چگونگی‌ مستند سازی‌ آن‌ را ارزیابی‌ کند صلاحیت‌ حرفه‌ای :‌ حصول‌ اطمینان‌ از انجام‌ شدن‌ حسابرسی‌ داخلی‌ توسط‌ افرادی‌ که‌ آموزش‌ فنی‌ و حرفه‌ای‌ و کاردانی‌ کافی‌ به‌ عنوان‌ حسابرس‌ داخلی‌ را دارند . برای‌ مثال‌، حسابرس‌ مستقل‌ می‌تواند ضوابط‌ و مقررات‌ استخدامی‌ و آموزشی‌ کارکنان‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ و تجارب‌ و صلاحیت‌ حرفه‌ای‌ آنان‌ را ارزیابی‌ کند مراقبتهای‌ حرفه‌ای :‌ حصول‌ اطمینان‌ از برنامه‌ریزی‌، نظارت‌ و سرپرستی‌، بررسی‌ و مستندسازی‌ درست‌ و مناسب‌ کار واحد حسابرسی‌ داخلی‌ . وجود دستورالعملهای‌ حسابرسی‌، برنامه‌های‌ کار و کاربرگهای‌ حسابرسی‌ کافی‌ و مناسب‌ باید مورد توجه‌ قرار گیرد زمان‌ بندی‌ برقراری‌ ارتباط‌ و هماهنگی‌ با واحد حسابرسی‌ داخلی‌ حسابرس‌ مستقل‌ هنگام‌ برنامه‌ریزی‌ برای‌ استفاده‌ از نتایج‌ کار واحد حسابرسی‌ داخلی‌ باید برنامه‌ پیش‌بینی‌ شده‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ را برای‌ دوره‌ مورد نظر ارزیابی‌ و در اولین‌ فرصت‌ ممکن‌ درباره‌ آن‌ مذاکره‌ کند . هنگامی‌ که‌ قرار است‌ نتایج‌ کار واحد حسابرسی‌ داخلی‌ به‌ عنوان‌ یک‌ عامل‌ تعیین‌ کننده‌ نوع‌ و ماهیت‌، زمان‌بندی‌ اجرا و حدود روشهای‌ حسابرسی‌ مستقل‌ محسوب‌ شود، بهتر است‌ زمان‌بندی‌ اجرای‌ کارها، حدود رسیدگیهایی‌ که‌ باید انجام‌ شود، میزان‌ آزمونها و روشهای‌ پیشنهادی‌ برای‌ انتخاب‌ نمونه‌ها، مستندسازی‌ کارهای‌ انجام‌شده‌ و روشهای‌ بررسی‌ و گزارشگری‌، ازپیش‌ مورد توافق‌ قرار گیرد برقراری‌ ارتباط‌ با واحد حسابرسی‌ داخلی‌ هنگامی‌ موثرتر است‌ که‌ طی‌ دوره‌ حسابرسی‌ با فواصل‌ زمانی‌ مناسب‌، نشستهایی‌ با این‌ واحد صورت‌ گیرد . حسابرس‌ مستقل‌ باید هم‌ در جریان‌ گزارشهای‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ قرار گیرد و هم‌ به‌ آنها دسترسی‌ داشته‌ باشد و از هر موضوع‌ با اهمیت‌ مورد توجه‌ حسابرس‌ داخلی‌ که‌ ممکن‌ است‌ بر کار حسابرس‌ مستقل‌ اثر گذارد، آگاه‌ شود . به‌ همین‌ ترتیب‌، حسابرس‌ مستقل‌ نیز واحد حسابرسی‌ داخلی‌ را از موضوعات‌ با اهمیتی‌ که‌ ممکن‌ است‌ بر کار واحد حسابرسی‌ داخلی‌ تاثیر گذارد، آگاه‌ می‌کند ارزیابی‌ و آزمون‌ کار واحد حسابرسی‌ داخلی‌ هنگامی‌ که‌ حسابرس‌ مستقل‌ می‌خواهد از نتایج‌ برخی‌ کارهای‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ استفاده‌ کند باید این‌ کارها را از لحاظ‌ کفایت‌ آنها برای‌ دستیابی‌ به‌ هدفهای‌ حسابرسی‌ مستقل‌، مورد ارزیابی‌ و آزمون‌ قرار دهد. ارزیابی‌ نتایج‌ هر کار بخصوص‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌، مستلزم‌ ارزیابی‌ کفایت‌ دامنه‌ آن‌ کار و برنامه‌های‌ مربوط‌ و توجه‌ به‌ این‌ مطلب‌ است‌ که‌ مطلوبیت‌ مشخص‌ شده‌ در مرحله‌ ارزیابی‌ مقدماتی‌ از واحد حسابرسی‌ داخلی‌ تا چه‌ اندازه‌ هنوز اعتبار دارد . این‌ ارزیابی‌ می‌تواند با توجه‌ به‌ هر یک‌ از موارد زیر صورت‌ گیرد الف‌ – کار توسط‌ افرادی‌ انجام‌ شده‌ است‌ که‌ آموزش‌ حرفه‌ای‌ کافی‌ و کاردانی‌ لازم‌ را به‌ عنوان‌ حسابرسان‌ داخلی‌ دارند و کار همکاران‌ حسابرس‌ داخلی‌ نیز به‌ گونه‌ای‌ مناسب‌، نظارت‌ و سرپرستی‌، بررسی‌ و مستند شده‌ است‌ ب‌ – شواهد حسابرسی‌ کافی‌ و قابل‌ قبول‌ به‌ میزانی‌ گردآوری‌ شده‌ است‌ که‌ بتواند مبنایی‌ منطقی‌ برای‌ نتیجه‌گیریها فراهم‌ کند. پ‌ – نتایج‌ بدست‌ آمده‌، با شرایط‌ موجود هماهنگی‌ دارد و گزارشهای‌ ارائه‌ شده‌ با نتایج‌ حاصل‌ از انجام‌ کار، سازگار است‌ ت‌ – موارد استثنا یا موضوعات‌ غیرعادی‌ که‌ توسط‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ کشف‌ شده‌، به‌ گونه‌ای‌ مناسب‌ برطرف‌ شده‌ است‌ نوع‌ و ماهیت‌، زمان‌بندی‌ اجرا وحدود آزمون‌ هر کار بخصوص‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ را قضاوت‌ حسابرس‌ مستقل‌ درباره‌ برآورد خطر و اهمیت‌، ارزیابی‌ مقدماتی‌ از واحد حسابرسی‌ داخلی‌ و ارزیابی‌ آن‌ کار بخصوص‌ تعیین‌ می‌کند. این‌ گونه‌ آزمونها می‌تواند رسیدگی‌ به‌ اقلامی‌ که‌ قبلا توسط‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ مورد رسیدگی‌ قرار گرفته‌ است‌، رسیدگی‌ به‌ سایر اقلام‌ مشابه‌ و مشاهده‌ اجرای‌ روشهای‌ حسابرسی‌ داخلی‌ راشامل‌ شود. حسابرس‌ مستقل‌ باید نتایج‌ حاصل‌ از ارزیابی‌ و آزمون‌ هر کار بخصوص‌ واحد حسابرسی‌ داخلی‌ را در کاربرگهای‌ حسابرسی‌ درج حسابرسی داخلی هدف از این فهرست راهنما، کمک به مدیران برای مقابله با فرآیند حسابرسی داخلی در سازمان ‌ها یا اداراتشان استحسابرسی داخلی یک بخش مهم در حیات کسب و کار است، اما همه‌ شرکت ‌ها آنقدر بزرگ نیستند که از حسابرسی داخلی استفاده کنند. این فهرست راهنما ویژه‌ کسانی است که اقدام به حسابرسی داخلی شرکت خودشان می‌ کنند یا مسئول انتخاب و مدیریت افرادی هستند که وظیفه‌ حسابرسی داخلی را بر عهده دارنداین امر هم در مورد سازمان‌ های دولتی و هم در مورد سازمان ‌های خصوصی کاربرد دارد تعریف دیگری از حسابرسی داخلی : تعریف انستیتوی حسابرسان از حسابرسی داخلی این استنهادی مستقل برای ارزیابی سازمان‌ ها و بررسی فعالیت‌ ها و اقدامات آنها ” هدف از این کار، بررسی کارکنان در قبال تحقق اهداف انجام مسئولیت ‌های محول شده به آنان است. در این راستا، حسابرسی داخلی، تجزیه و تحلیل ‌ها، ارزشیابی ‌ها و توصیه‌ های خود در مورد این فعالیت‌ ها و اقدامات را در اختیار کارکنان یک سازمان قرار می ‌دهد. معمولاً، حسابرسی داخلی راافراد درون سازمان انجام می‌دهند مزایا : حسابرسی داخلی باید یک فرآیند مستمر باشد. مزایای آن عبارتند از توجه مدیریت به موضوعات کلیدی کسب و کار معطوف خواهد شد. حسابرسی داخلی، نقاط ضعف سیستم کنترل را ارزیابی می ‌کند و به مبنایی برای توصیه ‌های عملی جهت پیشرفت سازمان ‌ها تبدیل شده استحسابرسی داخلی به مدیریت اطمینان می‌ دهد، کنترل های انجام شده رضایت ‌بخش هستند یا خیرفرصت‌ های توسعه‌ کارآیی و اثربخشی سازمان را شناسایی می‌ کند حسابرسی داخلی در مورد مشکلات احتمالی، سریعاً هشدار می ‌دهد. لذا مدیریت می ‌تواند اقدامات لازم را انجام دهد معایب : حسابرسی داخلی کاری زمان ‌بَر بوده و ممکن است مدیران را از کارهای روزانه باز دارد اگر حسابرسی داخلی بدون حساسیت ‌های لازم انجام شود، می ‌تواند احساس تهدید را در کارکنانی پدید آورد که فکر می ‌کنند با هدف یافتن اشتباه در کارشان، مورد بررسی و موشکافی قرار گرفته ‌اند فهرست راهنمای عملی اهداف حسابرسی داخلی را متناسب با وظایف کاری تعیین نمایید موارد کلیدی در حسابرسی داخلی : مالی: چگونه پول موجود در سازمان هزینه می ‌شود؟ مثلاً، چه کسی پرداخت‌ ها را تأیید می ‌کند، برای جلوگیری از هزینه‌ های زاید یا تقلب، چه اقدامات و بررسی ‌هایی انجام می ‌شوند؟ کنتر‌ل‌ های اجرایی: آیا این نوع کنترل‌ ها برای تحقق اهداف استراتژیک سازمان مؤثر هستند؟ سیستم‌ ها: چه سیستم ‌هایی در سطح واحدها و کل سازمان به کار گرفته می‌ شوند و آنها چگونه با یکدیگر هماهنگ می‌ گردند؟ در مرحله بعد حسابرسان داخلی به ارزیابی پول موجود در سازمان می ‌پردازند؛ آیا این پول از طریق سیستم ‌هایی به دست آمده که هم ‌اینک در سازمان اجرا می ‌شوند یا اینکه سیستم‌ های موجود نتوانسته ‌اند از عهده‌ انجام چنین کاری برآیند؟ نخستین گام آن است که مطمئن شوید اهداف کلان حسابرسی منعکس‌ کننده‌ اولویت ‌های شما باشند خلاصه ‌ای جامع تهیه کنید حسابرسی داخلی ابعاد مختلف کارکرد یک سازمان را مد نظر قرار می ‌دهد. این نوع حسابرسی صرفاً متمرکز بر موضوعات مالی نیست. یک طرح خلاصه یا یک استراتژی را برای حسابرسی بنویسید که منعکس‌ کننده‌ اولویت ‌ها و موضوعات اصلی مد نظر شما است و در عین حال نشان می ‌دهد که شما انتظار دارید، یک حسابرس در عرض چه مدت این ابعاد گوناگون را روشن سازد حسابرس خود را انتخاب نمایید معمول است، فردی از داخل سازمان به عنوان حسابرس داخلی انتخاب شود، بستگی به موضوعات، مدارک رسمی و … دارد حسابرس خود را توجیه کنید قبل از توجیه حسابرس، خودتان تمامی اطلاعات لازم را در اختیار داشته باشید و موضوعات زیر را مورد توجه قرار دهید طرح‌ های استراتژیک یا طرح‌ های کسب و کار وضعیت سفارشات قراردادها و تفاهم‌ نامه‌ های همکاری دستورالعمل‌ های داخلی فهرست کارکنان کلیدی ساختار سازمانی بهرحال برای تایید اینکه اطلاعات کافی را فراهم آورده‌ اید، جلسه‌ای با حسابرس برگزار کنید، حتی اگر این فرد یکی از کارکنان شما است. فقط بر روی دانش و اطلاعات او حساب نکنید هدف این جلسه، موافقت بر سر اهداف حسابرسی است. ببینید حسابرس شما برای تحقق این اهداف، چه برنامه ‌ای دارد. در مورد جدول زمانی و طرح اقدام، به توافق برسید و ببینید آیا اطلاعات بیشتری مورد نیاز است یا خیر کنترل ‌های کلیدی برای تحقق اهداف حسابرسی را شناسایی کنید مرحله‌ بعد، بررسی دقیق سازمان است. حسابرس باید به رویکردهای فعلی سازمان برای کنترل حوزه‌ های کلیدی که باید مورد بررسی قرار بگیرند، بپردازد کنترل ‌ها را ارزیابی نمایید دقت کنید، آیا این کنترل ‌ها اثربخش بوده‌ اند یا خیر. می ‌توان آنها را توسعه داد؟ آیا مواردی حذف شده ‌اند؟ پرسش‌ هایی که ارزش فکر کردن دارند، عبارتند از اگر کسی می ‌خواهد دست به تقلب بزند، کجا و چگونه می‌ خواهد این کار را انجام دهد؟ اگر شخصاً این کالا یا خدمات را خریداری کرده ‌ام، آیا از قیمت کالا و سطح خدمات عرضه شده، راضی هستم؟ سیستم را بیازمایید حالا کنترل‌ ها را به صورت عملی بیازمایید. به طور تصادفی، برخی فعالیت ‌ها یا معاملات شرکت را انتخاب کنید و تمامی مراحل انجام این فعالیت‌ ها یا معاملات را مد نظر قرار دهید. این پرسش ‌ها را مطرح نماییدآیا هیچ رویکرد یا قاعده‌ ای برای این معاملات وجود دارد؟ آیا افراد از این رویکردها تبعیت کرده ‌اند؟ این امر، میزان انطباق و سازگاری با رویکردها و قواعد موجود را به شما نشان خواهد داد حوزه‌ های نیازمند بررسی بیشتر را انتخاب کنید برای تست‌ های تصادفی، ممکن است حسابرس حوزه‌ هایی را بیابد که نیازمند تحقیقی جامع هستند. حسابرس باید به شکلی عمیق به بررسی این حوزه ‌ها بپردازد. مثلاً ممکن است نیاز باشد تا فرآیند انجام یک معامله‌ کاری در طول چند ماه مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود، آیا این نمونه‌ تصادفی یک استثنا بوده یا یک مشکل ریشه ‌دار مشاهده کنید آیا ارزش مالی محقق شده است یا خیر اهداف حسابرسان هر چه باشد، همیشه یکی از کارهای مهم حسابرسان داخلی ارزیابی این موضوع است که آیا سازمان از ارزش پولی که در اختیار دارد، آگاه است یا خیر. در این خصوص این پرسش ‌ها را مطرح نمایید آیا قیمت کالاها و خدمات در بازار مورد بررسی قرار گرفته است؟ آیا سیستم‌ های به کار گرفته شده، دارای کارآمدترین شکل ممکن هستند؟ برای حسابرسی داخلی بایدها : کارکنان خود را در مورد مزایای حسابرسی داخلی توجیه کنید بر عناصری تمرکز کنید که ریسک آنها بالا اعلام شده است یک طرح اقدام واقع ‌بینانه تهیه کنید کارکنان را از نتایج حسابرسی داخلی و هر اقدام مثبتی که در نتیجه‌ آن انجام شده است، مطلع نمایید برای تحقق پیشرفت طرح خود، برآن نظارت نمایید نبایدها : به حسابرسی داخلی به عنوان یک ساز و کار کنترل مدیریت فعالیت ‌های روزانه اتکا نکنید انتظار نداشته باشید که حسابرسی داخلی تمامی ضعف ‌های مرتبط با سیستم شما را آشکار سازد پیش ‌نویس گزارش خود را تهیه کنید تمامی یافته‌ ها و توصیه ‌های خود را به صورت پیش‌ نویس یک گزارش تهیه کنید. با همه‌ کسانی که در فرآیند حسابرسی شرکت داشته ‌اند، صحبت کنید تا مطمئن شوید، حسابرس برخی اطلاعات را نادرست تعبیر و تفسیر نکرده باشد گزارش نهایی را تهیه کنید گزارش نهایی باید شامل طرح اقدام برای مواجه با حوزه ‌هایی باشد که نیازمند تقویت شدن هستند. استفاده از دانش حسابرس به عنوان یک راهنما، می ‌تواند بهترین روش و تضمین ‌کننده‌ اجرای توصیه ‌ها باشد. این گزارش باید شامل یک جدول زمانی و همچنین زمان توافق شده برای نظارت بر پیشرفت حاصله باشد اقدام کنید برای بهبود حوزه ‌هایی که دچار مشکل هستند، بر مبنای یافته‌ های حسابرسی عمل کنید و ببینید آیا اقدامات شما باعث بهبود شرایط می ‌شوند یا خیر. این اقدامات می‌ توانند شامل تغییر روش ‌های کاری، دستورالعمل‌ ها یا رویکردهای مکتوب، آگاه‌ سازی کارکنان از تغییرات و ارایه‌ آموزش لازم به کارکنان در قبال حوزه‌ های مشکل‌ دار باشند پرسش‌ های کلیدی آیا ماهیت و گستره‌ حسابرسی داخلی را تعیین کرده ‌اید؟ آیا مشخص کرده ‌اید که این سیستم قصد دارد به چه هدفی دست یابد؟ آیا کنترل ‌های کلیدی را مشخص نموده ‌اید؟ آیا کارکنان شما به طور کامل از آنچه در حال رخ دادن است و اقداماتی که قرار است انجام شوند، مطلع و آگاه هستند؟ «وقتی سود شرکتی کاهش می ‌یابد، موقعیت آن به خطر می ‌افتد. مردم تمایل ندارند از شرکت ‌هایی خرید کنند که دچار معضلات مالی هستند.» رگیس مک‌ کنا «وقتی سود وجود دارد، زیان در نزدیکی آن پنهان شده است.» ضرب ‌المثل ژاپن بررسی تأثیر متغیرهای حسابرسی داخلی بر برنامه‌ حسابرسی چکیده در هر سازمان،مدیریت،مسئولیت سیستم کنترل داخلی را به عهده دارد؛زیرا پاسخ‌گویی که‌ خواستگاه آن احترام به حقوق انسان‌ها است که در زمینه‌ها و سطوح مختلف مطرح است‌و یکی‌ از مهم‌ترین کنترل‌های داخلی که امروزه در اکثر کشورهای پیشرفته و شرکت‌های بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرد،حسابرسی داخلی است که می‌تواند تأثیرهای قابل ملاحظه‌ای بر برآوردن‌ نیازهای استفاده‌کنندگان از نتایج حاصل از عملیاتش بگذارد.یکی از مهم‌ترین استفاده‌کنندگان از نتایج کار حسابرسان داخلی حسابرسان مستقل هستند که درصورت کسب شناخت کافی و تصمیم به اتکا بر نتایج حاصل از کار آنان،جنبه‌های مختلفی از عملیات حسابرسی مستقل تحت‌ تاثیر قرار می‌گیرد،یکی از این جنبه‌ها برنامه‌ی حسابرسی است که خود شامل قسمت‌های مختلفی‌ می‌شود.در این پژوهش سعی بر این است تا با استفاده از روش توصیفی تحلیلی نوع تغییرات‌ ایجاد شده و دلیل این تغییرات تعیین شود.نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که حسابرسان مستقل بر نتایج حاصل از کار حسابرسان داخلی اتکا می‌کنند و این اتکا منجر به کاهش بودجه‌های زمانی و ریالی در برنامه حسابرسی می‌شود در سازمان‌های گسترش یافته امروز، با توجه به تعداد کارکنان و پیچیده شدن فعالیت‌ها، مدیران به منظور اعمال نظارت بهینه بیش از پیش نیازمند ابزار و سیستم‌های کنترلی می‌باشند. از سوی دیگر در متون حسابرسی و حسابداری، حسابرسی داخلی به عنوان عاملی برای کنترل عملیات توسط مدیران سازمان‌ها و وسیله‌ای برای اندازه‌گیری و ارزیابی سایر کنترل‌‌های موجود در مؤسسات معرفی می‌گردد. بدین ترتیب تحقیق حاضر با هدف بررسی نقش حسابرسی داخلی در اعمال نظارت بهینه انجام گرفته است و برای این منظور پس از انجام مطالعات اولیه، هفت شرکت وابسته به صنایع پتروشیمی در محدوده جغرافیایی استان فارس انتخاب گردید. بی‌شک نتایج این تحقیق را می‌توان تا حدودی به سایر صنایع کشور تعمیم داد این تحقیق به دنبال هدف فوق به بررسی نظرات مدیران شرکت‌های مورد مطالعه، درخصوص کفایت محتوای اطلاعات حاصل از حسابرسی داخلی شرکتشان پرداخته است. روش جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای و میدانی بوده است. در بخش میدانی از مصاحبه و پرسشنامه استفاده گردید که اعتبار پرسشنامه با توزیع در یک گروه کوچک مورد تأیید قرار گرفت و سپس پرسشنامه‌ها در نمونه انتخابی توزیع گردید. داده‌های حاصل از پرسشنامه بوسیله نرم‌افزار آماری SPSS پردازش شده است و برای آزمایش فرضیات از آزمون t تحلیل و واریانس و آزمون همگنی واریانسها استفاده شده است نتایج بدست آمده حاکی از تأیید فرضیه‌های اصلی این تحقیق است و نشان می‌دهد که مدیران سازمان‌های مورد مطالعه حسابرسی داخلی را در اعمال نظارت بهینه مؤثر می‌دانند و همچنین محتوای اطلاعات حاصل از حسابرسی داخلی سازمان‌هایی را که در آن اشتغال دارند کافی می‌دانند. نتایج نشان می‌دهد که مدیرانی که میزان تحصیلاتشان دیپلم یا فوق‌دیپلم است از کفایت محتوای اطلاعات حاصل از حسابرسی داخلی شرکت خود بیشتر رضایت دارند تا آنها که تحصیلاتشان لیسانس یا بالاتر است. به عبارت دیگر مدیرانی که تحصیلات لیسانس یا بالاتر دارند از گزارش‌های حسابرسی داخلی شرکت خود انتظار اطلاعات بیشتری دارند. اما دو عامل رشته تحصیلی و سوابق کاری در نظرات مدیران درخصوص نقش حسابرسی داخلی در اعمال نظارت بهینه و همچنین کفایت محتوای اطلاعات حسابرسی‌های داخلی شرکتشان تأثیری ندارد حسابرسی داخلی جایگاهی والا در سیستم کنترل داخلی دارد و مدیریت واحدهای اقتصادی را در انجام مسئولیتها و وظائف خود از طریق تقویت. پیشگفتار: حسابرسی داخلی جایگاهی والا در سیستم کنترل داخلی دارد و مدیریت واحدهای اقتصادی را در انجام مسئولیتها و وظائف خود از طریق تقویت کنترلها یاری می کند.حسابرسی داخلی بخش مهمی از یک مدیریت اثر بخش در تمام واحدهای اقتصادی به شمار می آید و طبق رهنمودهای حسابرسی وجود آن ضروری است و با توجه به الزامات گسترده حسابدهی،در مورد استفاده از منابع،بویژه منابع عمومی،نمی توان توجیهی برای عدم وجود واحد حسابرسی داخلی ارائه کرد. بخش اول: ادبیات موضوعی ۱-تعریف حسابرسی داخلی: براساس بخش ۶۱ از استاندارد حسابرسی ایران،حسابرسی داخلی یعنی وظایف ارزیابی که در داخل واحد مود رسیدگی و توسط کارکنان آنان به منظور ارائه خدمت به آن واحد بوجود می آید. و یکی از ارکان اصلی محیط کنترلی محسوب می شود. ۲-دامنه رسیدگی و هدفهای واحد حسابرسی داخلی: استاندارد حسابرسی ایران دامنه رسیدگی و هدفهای واحد حسابرسی داخلی را بسته به اندازه و ساختار واحد مورد رسیدگی و نیازهای مدیریت دانسته و اشاره می کند که به طور معمول می تواند شامل یک یا چند مورد زیر باشد: *بررسی سیستم های کنترل داخلی.استقرار سیستم های حسابداری و کنترل داخلی مناسب یکی از مسئولیت های مدیریت است که به نظارت و کنترل صحیح و مستمر نیاز دارد. مدیریت واحد مورد رسیدگی معمولا وظیفه بررسی سیستم ها،نظارت و کنترل اجرای آنها و ارائه پیشنهادهای اصلاحی را مشخصاُ بر عهده واحد حسابرسی داخلی می گذارند. *رسیدگی به گزارش های مالی وعملیاتی.این رسیدگی می تواند بررسی مبانی بکار گرفته شده برای شناسایی،اندازه گیری،طبقه بندی و گزارش چنین اطلاعاتی و همچنین انجام رسیدگی ویژه (شامل آزمون گسترده معاملات و مانده حسابها و روشها)درباره هر یک از اقلام و یا عملیات خاصی را در بر گیرد. *بررسی صرفه اقتصادی،کارایی و اثر بخشی عملیات واحد اقتصادی *بررسی رعایت قوانین،مقررات و سایر الزامات برون سازمانی و سیاستها،دستور العمل های مدیریت سایر الزامات درون سازمانی ۳-جایگاه سازمانی واحد حسابرسی داخلی: موقعیت سازمانی واحد حسابرسی داخلی باید به گونه ای باشد که واحد مزبور بتواند وظایف محوله را به نحو مطلوب انجام دهد. حدود اختیارات و مسئولیتهای واحد حسابرسی داخلی باید از طریق شرح وظایف و دستورالعمل مشخص شود.واحد حسایرسی داخلی باید در موارد لازم از نظرات و خدمات کارکنان و مشاوران با صلاحیت در زمینه های مختلف امور مالی،اقتصاد،آمار،کامپیوتر،مالیات،حقوق و مهندسی استفاده کند. استاندارد حسابرسی ایران بهترین حالت را برای جایگاه سازمانی واحد حسابرسی داخلی اینگونه بیان کرده: بهترین حالت آن است که واحد حسابرسی داخلی به بالاترین رده مدیریت گزارش دهد و هیچگونه مسئولیت اجرائی نداشته باشد. حسابرسان داخلی گرچه استقلال ظاهری و واقعی ندارند ولی وقتی زیر نظر رده های بالا چون کمیته حسابرسی،هیئت مدیره یا مدیر عامل باشند نسبت به حالات دیگر استقلال بیشتری داشته و وظائف خود را بهتر می توانند انجام دهند. ۴-حسابرس داخلی و حسابرس مستقل: در بسیاری از شرکتها این سوال طرح می شود که چرا دو گروه حسابرس وجود دارد؟تفاوت ها در چیست؟آیا این دو گروه می توانند کار یکدیگر را انجام دهند؟و… در این قسمت به طور مختصر جواب این سوال داده شده است. حسابرس مستقل معمولاُ یک ضرورت قانونی است . مدیریت سازمان آنرا بوجود نمیآورد.اصل این حسابرسی اظهار نظر مستقل در این مورد است که صورتهای مالی به در ستی تهیه شده و وضعیت مالی شرکت به نحو مطلوب نشان می دهدو دارای تحریف یا اشتباه نیست. توجه شود:ممکن است حسابرسان مستقل در مورد سیستم کنترل داخلی نیز اظهار نظر کنند اما این اظهار نظر به کنترلهای محدود می شود که حسابرسان آنرا به عنوان بخشی از برنامه های رسیدگی خود،مورد ارزیابی قرار داده اند. حسابرسی مستقل و داخلی از نظر نحوه اجرای رسیدگی مشابه اند ولی هدفها و نتایجی که مد نظر دارند تفاوت دارد رسیدگی حسابرس داخلی را اغلب” حسابرسی عملیاتی” می نامند. در جدول زیر مقایسه این بین این دو نوع حسابرسی شده تا از زوایای مختلف هر کدام روشنتر شود: وجه تمایز حسابرس مستقل حسابرس داخلی ۱- مرجع انتخاب شده مجمع عمومی بالاترین مقام شرکت ۲-حیطه وظایف محدود به موضوع قرارداد نامحدود ۳-شخصیت سازمانی حقوقی حقیقی ۴-مدت رسیدگی محدود به قرارداد نامحدود و مستمر ۵-نوع گزارش اظهار نظر نسبت به کلیت صورتهای مالی بررسی سیستم کنترل داخلی ۶-دریافت کننده گزارش مجمع عمومی مدیریت شرکت بخش دوم: نمودار تشکیلاتی و شرح وظایف: این نمودار بیان کننده این است که دفتر حسابرسی داخلی زیر نظر کمیته حسابرسی است و کمیته حسابرسی نیز مستقیما زیر نظر مدیر عامل فعالیت می کند ۱-کمیته حسابرسی: ۱-۱-ترکیب و اعضا کمیته حسابرسی این کمیته از دو نفر اعضا هیئت مدیره که غیر موظف باشند به همراه دو نفر کارشناس که دارای تجربه و تحصیلات کافی باشند به پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیئت مدیره تشکیل خواهد شد. نبودن مدیران موظف باعث می شود تا حسابرسان بتوانند مسائلی چون نقاط ضعف کنترلهای داخلی،اختلاف نظر با مسئولین مالی درباره روشهای حسابداری و… راصریح تر بیان کنند. ۱-۲-اهداف کمیته حسابرسی این کمیته با حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل ارتباط دارد.تماس کمیته با حسابرسان، اطلاعات به موقعی درباره وضعیت مالی شرکت و نیز اطلاعات لازم برای ارزیابی کارایی واحدها در اختیار مدیرعامل و هیئت مدیره می گذارد. کمیته مسئولیت نظارت بر کلیه فعالیتهای مالی مجموعه رابر عهده داشته و اهداف آن عبارتند از: *کمک به مدیران جهت ایفای هر چه بهتر و موثر تر مسئولیت خود *سهولت بخشیدن به فرایند گزارشگری مالی و ایجاد ارتباطات موثر و سازنده *افزایش قابلیت اعتماد و اتکا و بیطرفی گزارشهای مالی *تلاش برای بهبودی و تثبیت جایگاه واحد حسابرسی داخلی ۱-۳-وظایف کمیته حسابرسی: ۱-۱-۳-از وظایف اصلی کمیته مطالعه و بررسی صورتهای مالی قبل از تصویب هیئت مدیره است. ۲-۱-۳-وظایف نسبت به حسابرسان مستقل ۳-۱-۳-وظایف در خصوص حسابرسان داخلی که به شرح زیر: *بررسی اهداف و برنامه ها،ماهیت و مقدار کار واحد حسابرس داخلی و تصویب و ابلاغ آن *برسی مسائل و مشکلات،تجربه هاو یافته های با اهمیت کارکنان این واحد *بررسی روابط گزارشگری حسابرسان داخلی در درون شرکت و رفع مشکلات احتمالی *پیگیری پیشنهادهای اصلاحی مهمی که در رابطه با بهبود روشهای حسابداری، کنترلی و نظارتی بوسیله حسابرسان داخلی ارائه می گرددو ارزیابی واکنش مدیریت ها نسبت به آن پیشنهادها. *همچنان که حسابرسان داخلی گزارش خود را به کمیته ارائه می نمایند کمیته نیز موظف است بصورت ادواری گزارشی از فعالیت و عملکرد خود را به مدیرعامل ارائه نماید. *ارزیابی عملکرد واحد حسابرس داخلی. ۲-واحد حسابرسی داخلی اهم وظایف حسابرس داخلی با توجه به ماهیت و تعریف حسابرس داخلی به شرح ذیل است: ۱-تنظیم و اجرای برنامه های حسابرسی در مورد کلیه فعالیتهای مالی وغیر مالی شرکت به منظور حصول اطمینان از: الف-وجود روشها،مقررات و کنترلهای مالی،کافی و رضایت بخش بودن کنترلهای مزبور و بکارگیری صحیح و موثر بودن روشها و کنترلهای مالی ب-کارآمد و موثر بودن دستور العملها و کنترلهای پیش بینی شده در مورد فعالیتهای غیر مالی و قابلیت اعتماد اطلاعات گزارش شده توسط دوایر مختلف به امور مالی. ج-ثبت صحیح و به موقع فعالیتها در دفاتر و مدارک حسابداری براساس اصول مورد قبول حسابداری د-صحت و قابلیت اعتماد گزارشهای ارائه شده به مدیریت ه-مطابقت گزارشها و صورتهای مالی نهایی با اسناد و مدارک و دفاتر حسابداری موجود و اطمینان از این گزارشها و صورتهای مالی وضعیت مالی و نتایج عملیات را طبق اصول مورد قبول حسابداری که به طور یکنواخت با سال مالی قبل اعمال شده به نحو مطلوب منعکس می کند. ۲-بررسی و تایید این موضوع که با اعمال دستور العمل ها ،روشها و کنترلهای پیش بینی شده از دارایی ها و درآمدهای شرکت در مقابل هرگونه سواستفاده،اختلاس و تقلب،محافظت و مواظبت می شود. ۳-بررسی و تایید این موضوع که کلیه تعهدات شرکت در حسابها انعکاس یافته و تعهدات مزبور در ارتباط با فعالیتهای شرکت بوده و روشها کنترلهای موجود به نحوی است که از ثبت و انعکاس هزینه ها و بدهی های که به شرکت مربوط نیست جلوگیری می شود. ۴-تجزیه و تحلیل و تهیه گزارشهای لازم در مورد رسیدگی های انجام شده و ارائه پیشنهادهایی به منظور بهبود خط مشی ها،دستور العمل های تدوین شده و پیگیری پیشنهادها و اصلاحات ارائه شده در گزارش های قبلی حسابرسی داخلی. ۵-انجام هرگونه مطالعه و رسیدگی خاص که ممکن است در نتیجه حسابرسی های انجام شده ضروری تشخیص داده شود و یا از طرف مدیر عامل به واحد حسابرسی داخلی ارجاع گردد. ۶-مطالعه و پیگیری رفع موارد مندرج در گزارش بازرس قانونی و حسابرسان مستقل. ۷-همکاری با امور مالی و حسابداری شرکت به منظور استقرار کنترلهای لازم و کافی ۸-همکاری با سایر قسمتها به منظور افزایش کارایی،کاهش هزینه ها و جلوگیری از انجام کارهای موازی. ۹-گزارش یافته ها و مشاهدات به همراه پیشنهادهای اصلاحی به معاونین یا مدیران واحدهای مورد رسیدگی ۱۰-ارائه خلاصه نکات عمده و اصلی گزارشات نهایی حسابرس داخلی به کمیته حسابرسی عوامل عدم توسعه و روشهای ارتقاء حسابرسی داخلی در ایران حسابرسی داخلی فعالیتی است که در یک واحد تجاری (و یا دولتی) به منظور بررسی و ارزیابی کنترلهای داخلی انجام می شود. حسابرسی داخلی فعالیتی است که در یک واحد تجاری (و یا دولتی) به منظور بررسی و ارزیابی کنترلهای داخلی انجام می شود. حسابرسی داخلی با ارزیابی کنترلهای داخلی و کمک به مدیران سازمانی به طور خاص و افراد برون سازمانی به طور عام ارائه می نماید. علیرغم رشد و توسعه چشمگیر خدمات خسابرسی داخلی در جوامع پیشرفته و یا در حال توسعه، شواهد نظری حاکی از محدود بودن فعالیت این حرفه در ایران می باشد. هدف این تحقیق شناسایی عوامل عدم توسعه حسابرسی داخلی و ارائه پیشنهاداتی جهت توسعه این حرفه در ایران می باشد. نتایج آزمون فرضیات منجر به شناسایی ۳۱ عامل مهم عدم توسعه حسابرسی داخلی و ارائه ۱۴ پیشنهاد با اهمیت گردید. در این تحقیق عوامل عدم رشد در سه گروه سازمانی، محیطی و فردی بر مبنای سطح اهمیت، اولویت بندی گردیدند اهمیت حسابرسی داخلی متأسفانه بیشتر سازمانها وظیفه اصلی حسابرسی داخلی را بررسی کفایت کنترل های داخلی و قابلیت اتکای اطلاعات صورتهای مالی تعیین کرده اند اما در حال حاضر همان طور که از این تعریف بر می آید دامنه فعالیتهای حسابرسی داخلی به مراتب بیش از پیش گسترش یافته است آنها به بررسی کارایی عملیات، قابلیت اتکای فناوری اطلاعات، اثر بخشی و کارایی معاملات تجاری داخل و خارج از کشور، کمک به بهبود فرایندها و عملیات شرکت و نظارت بر رضایت مشتریان می پردازنداین وظیفه جدید در کنار همان کارکرد قدیمی یعنی جست جو و کشف تقلب، صورت می گیردبه عبارتی دیگر، دامنه فعالیت آنها به مراتب از فضای کنترل مالی و نقش مباشرتی سنتی فراتر رفته است از این زمان حسابرسان داخلی هم موقعیت موجود را درک کرده و تصمیم گرفتند از نقش حمایتی خود فراتر رفته و نقش پویاتر و اساسی تری در ساختار مدیریت داشته باشند و خدمات متنوعی را ارائه دهند. مدیریت نیز به گسترش خدمات ارائه شده از سوی آنها واکنش خوبی نشان داد و حسابرسان داخلی نقش و اهمیت بیشتری در بهبود عملیات سازمان پیدا کردند.این نقشهای نوین نیز برای مدیریت به مراتب ارزشمند تر بود زیرا توصیه حسابرسان داخلی غالبا مفید تر از توصیه هایی بود که تومآ از طرف حسابرسان مستقل ارایه می گردید ومهمتر انکه یافته ها در داخل سازمان باقی مانده ومنتشر نمی شود. به طور کلی حسابرسی داخلی طراحی و اثر بخشی سیستم کنترل را ارزیابی می کند. یک سیستم کنترل داخلی که از طراحی خوب برخوردار باشد اطمینان می دهد، که اهداف سازمان با هزینه های معقولی انجام خواهد شد . منظور از سیستم کنترلی کارا سیستمی است که آنچه در هر مرحله طراحی مد نظر بوده به انجام برساند . اداره کنندگان واحد تجاری که از خدمات حسابرسی داخلی بهره مند می شوند ، هیئت مدیره و مدیران اجرائی واحد تجاری هستند. ارائه اطلاعات مربوط به کفایت و کارآیی نظام کنترل های داخلی و کیفیت عملکرد واحدتجاری حسابرسی داخلی یکی از ارکان اصلی و تاثیرگذار سازمان های امروزی از منظر نظارت سیستماتیک محسوب می شود و شناخت دقیق مهارت ها و کارکردهای واحد حسابرسی در تحقق اهداف سازمانی نقش بسزایی دارد؛ نقشی که به خصوص در دنیای امروز با توجه به پیشرفت تکنولوژی و پیچیده تر شدن مبادلات مالی اهمیت بیشتری یافته است. آگاهی از ماهیت، وظایف، عملکرد و تاثیرگذاری حسابرسی داخلی بر فعالیت های سازمانی از دلائلی بود که ما را بر آن داشت گفت وگویی را با آقای تورج مشتری دوست رییس کل حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران ترتیب دهیم. مشروح این گفت وگو را در ادامه می خوانید به طور کلی حسابرسی در دنیا در سه سطح حسابرسی داخلی حسابرسی مستقلو حسابرسی جامع انجام می شود. نقش حسابرسی داخلی شامل حسابرسی اطمینان بخش و حسابرسی مشورتی است؛ حسابرسی مستقل نیز با ۲ وظیفه حسابرسی مالی و قانون رسی ایفای نقش می کند. در نهایت حسابرسی جامع با داشتن پنج نقش حسابرسی مالی، قانون رسی، حسابرسی کارایی، حسابرسی اثربخشی و حسابرسی رعایت صرفه های اقتصادی نسبت به ارزیابی عملکرد واحدهای تابعه و حسابرسی شونده اقدام می کند. در این میان حسابرسی داخلی با فعالیت در داخل شرکت علاوه بر اشراف بر کلیه فعالیت ها، با انجام حسابرسی مشاورتی مدیران را در تصمیم گیری ها مشاوره می دهد. حسابرسی داخلی در شرکت ملی نفت ایران زیرمجموعه رییس هیئت مدیره شرکت (وزیر نفت) است در حالیکه حسابرسی مالی و بازرسی قانونی که وظایف حسابرسی مستقل است، زیرمجموعه و منتخب مجمع عمومی شرکت به حساب می آیند نظارت بر صورت مالی اساسی شرکت های فرعی و کلیه واحدهای زیرمجموعه و خود شرکت ملی نفت ایران تنها بخشی از کار است و شاید حدود ۲۰ درصد از فعالیت های واحد حسابرسی به این موضوع اختصاص پیدا کند چرا که حسابرسی مستقل به صورت کامل به بررسی صورت های مالی می پردازد و حسابرسی داخلی تنها به منظور جلوگیری از دوباره کاری ها و کمک به مدیران مالی شرکت های فرعی و شرکت اصلی، صورت های مالی را قبل از حسابرس مستقل مورد بررسی قرار می دهد. به هر حال اگر در ثبت حساب های منعکس شده در صورت های مالی، کاستی وجود داشته باشد بهتر است قبل از اطلاع حسابرسی مستقل به آن رسیدگی شود چرا که در صورت عدم رفع کاستی و رویت حسابرس مستقل این موضوع به عنوان یک بند در گزارش حسابرسی مالی به استحضار مجمع خواهد رسید. بدیهی است درج مشکلات صورت های مالی در گزارش ارائه شده به مجمع نکته مثبتی به عنوان عملکرد شرکت مورد حسابرسی تلقی نخواهد شد. همان طور که گفتم حسابرسی داخلیبا تمام فعالیت های سازمان سرو کار دارد که از مهم ترین این فعالیت ها می توان به رسیدگی به پروژه های سرمایه ای و جاری، نحوه نگهداشت و گردش کالا در انبارها، خریدها، گردش و مدیریتنقدینگیاشاره کرد که هر کدام از این مباحث به تنهایی نیازمند بررسی های زمانبر و دقیقی است؛ ضمن آنکه نقش مشورتی حسابرسی داخلی در رسیدگی های مشورتی بسیار اثربخش تر از دیگر جنبه های کاری اوست در رابطه با نقش مشورتی ، حسابرسان داخلی در مواردی به مدیران عامل شرکت ها مشاوره می دهند ؟ حسابرسان ما در برخی شرکت های فرعی زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران مستقر هستند و از نزدیک در جریان پروژه ها و عملکردها قرار دارند، به عبارت دیگر بررسی فرایندهای کاری امکان ارائه پیشنهاد سازنده و اطلاعات تصمیم ساز را از سوی حسابرس داخلی برای مدیریت شرکت فراهم می کند. تلاش ما بر این است در حسابرسی داخلی بیشتر بر روی کنترل های مرحله طراحی و کنترل های پیشگیری تمرکز کنیم . کنترل طراحی کنترلی است که در مراحل پیش بینی و طراحی فعالیت ها صورت می گیرد تا خطاهای احتمالی در همان ابتدا تشخیص داده شوند. کنترل پیشگیرانه کنترلی است که پس از شروع کار و با بررسی های دقیق از طریق مقایسه عملکرد جاری با معیارها و شاخص های تعریف شده به منظور پیشگیری از نارسایی های احتمالی و کاهش هزینه های ناشی از آن صورت می گیرد و کنترل کشفینیز نوع سوم کنترل است که پس از وقوع رخدادی غیرموجه به منظور ریشه یابی و جلوگیری از وقوع مجدد آن فعالیت در آینده در دستور کار قرار می گیرد. بنابراین بدیهی است تشخیص نقاط منفی در مراحل اولیه کار بسیار ارزشمندتر است و از این رو حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران حتی الامکان تلاش می کند در برنامه سالانه خود، کنترل ها را بیشتر در مرحله طراحی و شروع کار متمرکز نماید. به این ترتیب زمانی که مدیر عامل شرکت به پیشنهادهای سازنده و اطلاعات تصمیم ساز حسابرسی داخلی خود واقف باشد، از همکاری و مشاوره با وی به منظور اتخاذ تصمیم های بهینه استفاده می کند که موارد این مشاوره می تواند دربرگیرنده کلیه فعالیت های سازمانی باشد با این حساب علاوه بر تخصص کافی استقلال نظر و رعایت انصاف و عدالت در امور نیز برای حسابرسان اهمیت ویژه ای دارد. آیا این موضوع در گزینش نیروهای انسانی بخش حسابرسی مورد نظر قرار می گیرد؟ قطعا همینطور است. از حدود ۱۲ سال قبل مقرر شد فعالیت های حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران تحت نظارت مستقیم رییس هیئت مدیره این شرکت یعنی وزیر نفت قرار گیرد که این تصمیم در راستای تکمیل استقلال مستمر فعالیت های حسابرسی داخلی اتخاذ شد. همچنین از همان زمان تصمیم گرفته شد رییس حسابرسی داخلی در جلسات هیئت مدیره شرکت ملی نفت جهت ارائه نظرات مشورتی حضور مستمر داشته باشد که اخذ این تصمیم نیز با توجه به نقش مشاوره ای حسابرسی داخلی برای مدیرعامل ضروری می نمود. البته حسابرسی داخلی به غیر از لزوم استقلال خود، الزامات دیگری نی دارد که از جمله آنها می توان به مستندسازی، سرپرستی تنگاتنگ و برنامه ریزی مدون اشاره کرد. البته در عین حال رعایت الزامات سیستم مدیریت کیفیت جامع در شرکت های تولیدی زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران نیز می تواند با بهبود فرایندهای مالی و حسابرسی، حسابرسان را در کارشان یاری دهد. حسابرس داخلی باید همواره گزارش های خود را به صورت مستند آماده کند تا برای اثبات حرف های خود مدارک قابل قبولی داشته باشد؛ به عبارت دیگر حسابرس داخلی نباید بدون در اختیار داشتن مستنداتی قابل دفاع اظهار نظر کند تا به این وسیله، قابلیت دفاع از گزارش حسابرسی داخلی با ارائه مستندات در هر محکمه ای وجود داشته باشد. برنامه ریزی نیز ضرورت دیگر کار حسابرسی است؛ لازم است اقدام های حسابرسی داخلی با برنامه ریزی قبلی صورت گیرد و در عین حال سرپرستی تنگاتنگ نیز در تمامی مراحل کار مورد نظر باشد که در این ارتباط باید صفات شخصیتی حسابرسان داخلی نیز با نوع فعالیت آنها متناسب باشد که صبر، رعایت امانت و رازداری، انجام کار با برنامه و اظهارنظر بی طرفانه و تکمیل مستندات درکاربرگ های حسابرسی از جمله این خصوصیات است. حسابرس داخلی باید سازمان را در اتخاذ بهترین تصمیم ها یاری دهد و همواره اطلاعات مورد نیاز تصمیم گیرندگان را به موقع و با داشتن قابلیت های اندازه گیری بالا به آنها ارائه کند. واضح تر بگویم، فعالیت های حسابرس داخلی باید در تحقق اهداف اصلی سازمان نقش موثری ایفا کند. کارکنان بخش حسابرسی داخلی عمدتا دانش آموخته رشته حسابداری و در برخی موارد رشته های مرتبطی مانند مدیریت و اقتصاد هستند ضمن آنکه برگزاری دوره های آموزشی برای کارکنان با اجرای طرح گردش شغلی به ارتقای مهارت ها و افزایش تجارب کاری آنها کمک می کند استقرار سیستم مدیریت کیفیت جامعدر شرکت، به افزایش کیفیت محصولات و کاهش قیمت تمام شده آنها منجر می شود چرا که مدیریت هزینه ها، باعث کاهش هزینه های تولید محصولات می شود و کاهش هزینه های تولید نیز شانس حضور و رقابت در بازارهای جهانی را افزایش می دهد؛ از سوی دیگر مشتری مداری و جلب رضایت مشتریان از دیگر الزامات استقرار سیستم مدیریت کیفیت جامع است که به ارتقای کیفیت کاری شرکت می انجامد. در دنیای امروز، مشتری مداری به عنوان رکنی اساسی در سازمان ها مورد نظر قرار می گیرد و بر اساس استاندارهای جهانی، ادعای به جا یا نابجای مشتری باید در کمتر از هفت روز توسط سازمان پاسخ داده شود. در این بین مدیریت هزینه از مواردی است که حسابرسی داخلی بر آن تاکید دارد چرا که اگر محصولی غیر ضروری توسط شرکت خریداری شود و یا کالا مدت زیادی در انبار باقی بماند به نحوی که غیرقابل استفاده شود، شرکت متحمل هزینه کاهش ارزش موجودی کالا می شود و باید در قبال خرید غیرضروری و یا نگهداری بیش از حد کالا پاسخگو باشد. زمانی که کالایی پس از نگهداری بیش از حد در نبار از رده خارج شود، علاوه بر آنکه هزینه های انبارداری به شرکت تحمیل شده سرمایه های شرکت نیز راکد مانده است؛ سرمایه ای که به جای خرید کالای غیر ضروری می توانست در جای دیگری سرمایه گذاری شود و بازدهی مناسبی برای شرکت به همراه داشته باشد. واحد حسابرسی داخلی اواخر هر سال برنامه حسابرسی سال بعد را آماده می کند و در این برنامه نکات حائز اهمیت و نقاط آسیب پذیری که احتمال وجود کاستی ها و عدم رعایت قوانین و مقررات در آن محتمل است مدنظر واقع می شود. حسابرسان داخلی در پروژه های بیع متقابل نیز حضور فعالی داشته و هزینه های سالانه ارائه شده توسط پیمانکار را کنترل می کنند؛ موارد زیادی پیش آمده است که در این رسیدگی ها هزینه های پیمانکار در گزارش های مالی سالانه مورد قبول حسابرسی قرار نگرفته و پیمانکار مجبور به حذف این هزینه ها از حساب پروژه شده است امروزه بحث های مرتبط بانیز در حسابرسی داخلی شرکت های بزرگ دنیا مورد توجه قرار می گیرد؛ آیا حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران نیز بر موضوعاتی چون بهداشت، ایمنی و محیط زیست نظارت دارد؟ امروز طبق استانداردهای جدید، یکی از بحث های حسابرسی است و رعایت ایمنی، بهداشت و محیط زیست یکی از شاخص های ارزیابی عملکرد سازمان ها به ویژه شرکت های تولیدی به حساب می آید؛ به خصوص رعایت این الزامات در شرکت های نفتی بسیار ضروری است. واحد حسابرسی داخلی نیز پیگیری عملکردرا مانند دیگر بخش های هر شرکت در رسیدگی های خود مورد توجه قرار می دهد. رعایت کرامت انسانی و حفاظت از جان کارکنان و ارائه تسهیلات مناسب خدماتی به آنان، نگهداشت مناسب تجهیزات و کمک به حفظ محیط زیست موضوع حائز اهمیتی است که از نگاه حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران نیز دور نمانده است. در مجموع عملکرد حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران را طی سالهای گذشته مثبت ارزیابی می کنم و معتقدم انتظارات نسبی متصور از عملکرد این واحد تقریباً محقق شده باشد خدمات متقابل مدیریت و حسابرسی داخلی در سازمان چکیده: هر یک از قسمتهای یک سازمان در جهت اثربخشی و کارائی نیاز به ویژگیهائی در محیط فعالیت خود دارد. تعاملات و روابط حرفه‌ای حسابرسان داخلی، به عنوان یکی از قسمتهای مهم سازمان، با سایر مدیران، عامل مهمی در جهت نیل به اهداف حسابرسی داخلی و در مرحله بعد بهره مند شدن سازمان از آن است. حسابرسان داخلی و مدیران قسمتهای مختلف سازمان باید به دقت از وظائف و کارکردها و منافع متقابل همدیگرآگاهی داشته باشند. حسابرسان داخلی باید منطبق با استانداردهای حرفه‌ عمل کرده و همواره در حفظ استقلال نسبی و بی‌طرفی خود بکوشند. محدوده فعالیتها ، روشها و وظایف حسابرسی داخلی در سازمان و چگونگی گزارشگری آن باید به روشنی مشخص بوده و افراد و گروههای ذیصلاح دائما عملکرد حسابرسی داخلی را مورد ارزیابی قرار دهند. مدیران سازمان نیز باید از نتایج فعالیتهای حسابرسی داخلی در جهت بهبود سازمان و اصلاح عملکردها استفاده کنند. مقدمه حسابرسی داخلی یکی از ارکان سازمانهای امروزی است و شناخت متقابل کارکردها و نیازهای کارکنان حسابرسی داخلی و مدیران سطوح مختلف سازمان از یکدیگر سازمان را در رسیدن به اهدافش یاری می کند. بسیاری از مدیران هنوز به حسابرسی داخلی به صورت سنتی نگاه کرده و اطمینان چندانی به نقش و اهمیت آن در سازمان ندارند در حالی که تحولات زیادی در کارکردها و نقش سازمانی حسابرسی داخلی به وجود آمده است. حسابرسی داخلی نیز مانند سایر بخشهای سازمان باید در جهت اهداف سازمان بطور مؤثر عمل کرده و به ایجاد ارزش افزوده در سازمان کمک کند. در این مقاله سعی شده کارکردهای حسابرسی داخلی و نقاط تماس آن با سایر قسمتهای سازمان توضیح داده شود. حسابرسی داخلی در سازمان در دهه های اخیر تعاریف فراوان و گوناگونی توسط مراجع و صاحبنظران امور مالی و حسابداریدر مورد حسابرسی داخلی ارائه شده است و سرانجام انجمن حسابرسان داخلی آمریکا در ژوئن ۱۹۹۹ در هیأت مدیره انجمن به اتفاق آرا تعریف جدیدی از حسابرسی داخلی به شرح زیر ارائه کرده است: ‹‹حسابرسی داخلی فعالیتی مشاوره‌‌ای ، اطمینان آور ، مستقل و بی طرفانه است که به منظور افزودن ارزش و بهسازی عملیات سازمان طراحی می‌شود . هدف آن کمک به سازمان برای نیل به اهداف خود از طریق ارزیابی و بهسازی کارآیی فرایندهای مدیریت خطر، کنترل و نظارت سازمانی، با رویکردی منظم و منضبط است .›› متأسفانه بیشتر سازمانها وظیفه اصلی حسابرسی داخلی را بررسی کفایت کنترل های داخلی و قابلیت اتکای اطلاعات صورتهای مالی تعیین کرده اند. اما در حال حاضر همان طور که از این تعریف برمی‌آید دامنه فعالیتهای حسابرسی داخلی به مراتب بیش از پیش گسترش یافته است آنها به بررسی کارایی عملیات، قابلیت اتکای فناوری اطلاعات، اثر بخشی و کارایی معاملات تجاری داخل و خارج از کشور، کمک به بهبود فرایندها و عملیات شرکت و نظارت بر رضایت مشتریان می‌پردازند. این وظیفه جدید در کنار همان کارکرد قدیمی یعنی جست جو و کشف تقلب، صورت می‌گیرد. به عبارتی دیگر، دامنه فعالیت آنها به مراتب از فضای کنترل مالی و نقش مباشرتی سنتی فراتر رفته است. از این زمان حسابرسان داخلی هم موقعیت موجود را درک کرده و تصمیم گرفتند از نقش حمایتی خود فراتر رفته و نقش پویاتر و اساسی‌تری در ساختار مدیریت داشته باشند و خدمات متنوعی را ارائه دهند. مدیریت نیز به گسترش خدمات ارائه شده از سوی آنها واکنش خوبی نشان داد و حسابرسان داخلی نقش و اهمیت بیشتری در بهبود عملیات سازمان پیدا کردند. این نقش نوین نیز برای مدیریت به مراتب ارزشمند تر بود زیرا توصیه حسابرسان داخلی غالباً مفیدتر از توصیه‌هایی بود که نوعاً از طرف حسابرسان مستقل ارائه می گردید و مهمتر آنکه یافته ها در داخل سازمان باقی مانده و منتشر نمی‌شود. به طور کلی حسابرسی داخلی طراحی و اثر بخشی سیستم کنترل را ارزیابی می‌کند. یک سیستم کنترل داخلی که از طراحی خوب برخوردار باشد اطمینان می دهد، که اهداف سازمان با هزینه های معقولی انجام خواهد شد منظور از سیستم کنترلی کارا سیستمی است که آنچه در هر مرحله طراحی مد نظر بوده به انجام برساند . اداره کنندگان واحد تجاری که از خدمات حسابرسی داخلی بهره‌مند می شوند‌، هیئت مدیره و مدیران اجرائی واحد تجاری هستند. ارائه اطلاعات مربوط به کفایت و کارآیی نظام کنترل های داخلی و کیفیت عملکرد واحد تجاری به مدیریت ، از مسئولیتهای حسابرسان داخلی است. اطلاعاتی که به هر یک از حوزه‌های مدیریت و مدیران ارائه می‌شود، ممکن است با توجه به نیازها و خواسته‌های آنان، از لحاظ شکل و جزئیات متفاوت باشد. حسابرسی داخلی با بررسی و ارزیابی عملکرد واحدها و بخشهای تابعه نسبت به عملکرد مناسب مدیران واحدها در جهت منافع سازمان، اطمینان می‌دهد. دامنه فعالیتهایِ وسیع و جامعِ حسابرسی داخلی، بررسی ادواری و ضمنی سازمان توسط حسابرسی‌داخلی و استقرار حسابرسی‌داخلی در داخل سازمان، حسابرسی داخلی را مرجعی مناسب و صاحب صلاحیت برای کنترل و ارزیابی تصمیم گیریهای مدیران ساخته است. برقراری و پیاده سازی حسابرسی‌داخلی نقطه‌ای برای شروع یک سیستم مدیریت پیشرفته است و به تبع آن برقراری یک نگرش مناسب برای حسابرسی‌داخلی یکی از مهمترین اقدامات است. برای دستیابی به اهداف حسابرسی داخلی نیز باید سطح بالایی از عملکرد و اثربخشی در حسابرسی‌ داخلی وجود داشته باشد. حسابرسی داخلی و حسابداری مدیریت به دلیل ویژگیهای کاری و عملیاتی حسابرسی داخلی و حسابداری مدیریت دارای نقاط مشترک فراوانی هستند. حسابرسی داخلی نوین به دلیل مهارت حسابرسانش، ارائه پیشنهاد برای همه جنبه‌های سازمان، اختیارات و استقلال تاریخی‌اش در موقعیت خوبی برای ایجاد مشارکتی سازنده با سایر قسمتهای سازمان، قرار گرفته است. وسعت آموزشها، حسابرسان را قادر به درک فرایندهای تجاری و تولید و مشارکت در امر بهبود آن کرده و اختیار حسابرسی برای کمک به سازمان در جهت نگهداری و بهبود مستمر محیط کنترلی موجب ایجاد فرصتی برای حسابرسی داخلی در ایفای نقش فعال برای بهبود سازمانها شده است. حسابرسی داخلی دائماً نسبت به علائم هشدار دهنده ساختار هزینه یابی و مراکز هزینه از طریق رسیدگی به آنها حساسیت نشان می‌دهد و از این طریق آشکارا در استفاده بهینه از منابع و کارایی سازمان مشارکت می‌کند. حسابرسان داخلی می بایست بر تمامی مراحل پیاده‌سازی و استفاده از سیستم های هزینه‌یابی نظارت کنند. آنها ‌می‌بایست از همان مراحل ابتدائی پیاده سازی سیستم ها و در جلسات طراحی محصول، جلسات مهندسیتولید و جلسات برنامه‌ریزی و کنترل تولید شرکت کنند. علاوه بر این، حسابرسان داخلی با ردیابی شاخصهای ضایعات ، ارزیابی اثربخشی و کارایی، حسابرسی عملیاتی را گسترش می دهند و به طور کلی به‌عنوان یک ارزیاب مستقل، حسابرسان می‌توانند مشاهده کنند، درخواست نمایند و فرصتهای حذف اتلاف و ساده سازی عملیات را بشناسانند. حسابرسان داخلی محرکی برای پذیرش سیستم های جدید توسط مدیران بوده و در پیاده سازی موفقیت‌آمیز و نگهداری مؤثر سیستم های اطلاعاتی نقش دارند و نیاز به تغییرات سیستم های اطلاعاتی را تشخیص می‌دهند. بنابراین، برخی اطلاعات به دست آمده در طول حسابرسی داخلی ممکن است مورد استفاده مراجع و نهاده های بررسی کننده ای چون ارائه کنندگان خدمات مشاوره مدیریت و حسابداران مدیریت (وبالعکس) قرار گیرد که در جست جوی راهکارهایی برای بهبود عملکرد سازمان هستند. از سوی دیگر، بسیاری از نوشتارهای مربوط به مضامین مدیریت در ۳۰ سال گذشته در باره مفهوم کنترل بحث کرده اند. بزرگان و نظریه پردازان علم مدیریت همگی به شکلها و تعاریف متفاوت کنترل را به عنوان یکی از وظایف مدیریت شناسایی کرده‌اندو مدتها است که مدیران سازمان موفق دریافته‌اند که کنترل بدون جانبداری و اغماض مکمل سازماندهی و هدایت بوده و می‌تواند عملکردها را سنجش، ارزیابی و اصلاح کند و از انجام کامل برنامه ها اطمینان دهد. در سازمانهای کشورمان کنترل مؤثر و بدون جانبداری حلقه گم شده در فعالیتهای اجرائی مدیران است و اثربخشی عملکردها را با چالش جدی روبه رو ساخته است و از آنجا که حسابرسی داخلی نقش مهمی در فرایند کنترل ایفا می کند توجه و استفاده بهینه از توانائی و قابلیتهای حسابرسی داخلی مزایای فراوانی برای مدیران دارد. آنچه که مدیران باید از آن آگاهی داشته باشند این است که حسابرسی داخلی با داشتن چهار شرط کلی اثر بخش خواهد بود که این شروط عبارتند از: ۱) برطرف کردن نیازهای ذینفعان، ۲)دستیابی به ظرفیتهای بهترین سطح۳) به کارگیری استانداردهای حرفه‌ای قابل اجرا، ۴) اندازه‌گیری نتایج. البته این شروط بسیار کلی در نظر گرفته شده اند. رویکرد حسابرسی داخلی باید اصولی , منطقی و شامل روشهای کنترل و بررسی نهایی کار باشد. حسابرس داخلی باید شواهد و مدارک کافی را برای همه نتیجه گیریها و قضاوتهای خود به دست آورد. رابطه سازمانی مدیران و حسابرسی داخلی جایگاه حسابرسی داخلی باید به گونه‌ای باشد که بتواند بطور اثر بخش عمل کند. از این رو، پشتیبانی مدیریت سازمان از حسابرسی داخلی، یک ضرورت است. حسابرسی داخلی باید با مشورت با مدیریت، ضرورتها و اولویتهای کار خود را تعیین کند. بنابراین، رییس حسابرسی داخلی باید آزادانه به مدیران ارشد، دسترسی داشته باشد و به آنها گزارش کند. نتایج یک تحقیق نشان می‌دهد که عملکرد حسابرسی داخلی بیشتر به جایگاه مستقل آن بستگی دارد و حسابرسی ‌داخلی با جایگاه سازمانی مناسب و مستقل از واحدهای مورد حسابرسی از لحاظ ویژگی استقلال همانند حسابرسی‌ داخلیِ ‌برون‌ سپار شده است. با تامین جایگاه مناسب حسابرسی داخلی در ساختار سازمانی، می‌توان نسبت به استقلال واحد حسابرسی داخلی اطمینان لازم را به دست آورد. موقعیت سازمانی حسابرسی داخلی به توانایی و اثر بخشی آن بستگی دارد. در بیشتر سازمانها وظایف حسابرسی داخلی در بخش مالی و زیر نظر مدیر اجرایی است. این موقعیت تا حدی قابل قبول و رضایت بخش است ، زیرا حسابرسی داخلی باید به کسی گزارش دهد که کل بخش عملیاتی را بررسی می کند. داشتن استقلال سازمانی کافی و بی طرفی باعث می شود که خدمات حسابرسی داخلی به بهترین شکل ارائه شود هر چند برخی معتقدند که بی‌طرفی در عمل یک افسانه است و دستیابی به یک بی‌طرفی واقعی به دلیل ویژگیهای اقتصادیو فشارهای موجود دست‌نیافتنی است. ولی موضوع اینجاست که باید سعی شود تا در بهترین موقعیت ممکن قرار گرفت. از آنجایی که دامنه اثر بخشی فعالیتهای حسابرس داخلی به میزان پذیرفتگی مافوقش بستگی دارد، موقعیت سازمانی نسبتاً بالا و حمایت بی چون و چرای مدیریت مافوق برای حسابرسی داخلی لازم و ضروری است. حسابرسان داخلی باید موقعیتی هم تراز با مدیران اجرایی داشته باشند و جزو کارکنان آنها نباشند. همچنین باید توجه داشت که اگر حسابرسان داخلی توانستند وظایف خود را به طور مؤثری انجام دهند به دلیل حمایت مدیریت است زیرا که آنها دارای هدف مشترکی هستند. اما داشتن موقعیت انحصاری، ممتاز و نسبتاً بالا در نمودار سازمانی به طور خودکار، مسائل را به طرز اثربخشی حل نمی‌کند. معمولاً حسابرس داخلی به حمایت مدیر عامل نیاز دارد. در سازمانهای پیشرو معمولاً یک مدیر اجرایی قوی حامی نیروهایش است و آنها را هدایت می‌کند. در گام نخست حسابرس به حمایت او نیاز دارد. در نقطه مقابل نیز مدیر می تواند منافع قابل توجهی را از خدمات حسابرسی انتظار داشته باشد. مدیران معمولاً یک زمینه تخصصی دارند. شایسته است حسابرس داخلی فعالیت خود را در زمینه ای شروع کند که مدیر با آن آشنا باشد و این بهترین فرصتی است که می‌تواند توانایی خود را نشان دهد. در مرحله اجرا نیز رئیس واحد حسابرسی داخلی باید طرح حسابرسی داخلی را با مشورت و نظر مدیریت ارشد سازمان تهیه کند. حسابرس داخلی باید زمان بندی اجرای حسابرسی داخلی را با هماهنگی و مشورت مدیریت واحدهای مورد رسیدگی، تنظیم کند, مگر در موارد نادری که رسیدگی بدون اعلام قبلی , از ضروریات حسابرسی است . مشورت با مدیریت سازمان می تواند زمینه هایی را برای حسابرسان داخلی روشن کند که مورد توجه خاص مدیریت است. یافته های حسابرسی داخلی باید محرمانه تلقی و تنها با مدیرانی در میان گذاشته شود که مسئول مستقیم واحد مورد رسیدگی هستند، مگر اینکه آنان، با مطرح کردن گسترده تر موضوع, به روشنی موافقت کرده باشند. همچنین گزارش حسابرس باید پس از مذاکره با مدیریت تهیه شود . این گونه مذاکرات برای برقراری رابطه خوب و صمیمانه بین حسابرس داخلی و مدیریت، ضروری است . حسابرسی داخلی یکی از ارکان سازمانهای امروزی است که شناخت متقابل کارکردها و نیازهای کارکنان حسابرسی داخلی و مدیران سطوح سازمان را در رسیدن به اهدافش یاری می کند. شناخت کافی مدیران و تفاهم متقابل متأسفانه مدیران تمایلی به استفاده از خدمات حسابرسان داخلی ندارند مگر آنکه متقاعد شوند که خدمات آنها با ارزش است. بنابراین، حسابرسان نیز باید نشان دهند که قادرند اموری را انجام دهند که از آنها انتظار می رود. همه مدیران موفق در پی کسب نتایج خوب به خصوص در مقوله هایی هستند که اثر بخشی آنها اندازه گیری می شود. مدیر فروش علاقه مند به بهبود عملکرد فروش، مدیر تولید خواهان حداکثر کردن تولید و مدیر عامل خواستار حداکثر کردن سود است. یکی از ویژگیهای مدیران خوب، دانستن این مورد است که چگونه بایستی پیش رفت، آنها خواستار اجرای منظم وظایفی هستند که در مورد آن مسئولیت دارند، یا هنگامی که مشکلی نیست می‌خواهند بدانند نقاط مشکل آفرین کجاست و چگونه می توان آنها را حذف کرد یا حداقل ثابت نگه داشت. درک این موضوع که یکی از هدفهای حسابرسی داخلی ، کمک به مدیریت در دستیابی به هدفها و برنامه های آنها است کمک بزرگی به تفاهم و همکاری متقابل مدیران سطوح مختلف سازمان و حسابرسان داخلی می کند. عدم شناخت کافی مدیران از نقش و اهمیت حسابرسی داخلی و عملکرد آن در راستای اهداف سازمان و مسئولیتهای آنان یکی از مهمترین عوامل سازمانی عدم توسعه به کارگیری حسابرسی داخلی در سازمانهاست. مدیران نیز باید بدانند که دامنه فعالیت واحد حسابرسی داخلی بدون هیچ گونه محدودیتی، تمام فعالیتهای سازمان بوده و حسابرس داخلی از اختیار لازم برای دسترسی به کلیه اسناد و مدارک ، داراییها و کارکنان سازمان برخوردار است تا حسابرسی ، به طور اثر بخش انجام پذیرد و حسابرس بتواند مسئولیتهای خود را به گونه‌ای درست و مناسب ، انجام دهد. حسابرسی داخلی نیز باید توانایی آن را داشته باشد که نیازهای ذینفعان خود را بشناسد و در این راه باید نیازهای ذینفعان خود را بشنود. مدیریت سازمان باید اطمینان یابد که به طور کافی و مناسب به گزارشهای حسابرسی داخلی توجه می‌شود . حسابرس داخلی باید اطمینان یابد که درباره پیشنهادهای حسابرسی داخلی ، اقدامات لازم صورت گرفته است یا مدیریت ، از میزان خطر ناشی از اعمال نشدن آنها آگاهی داشته و آن را پذیرفته است. عدم وجود پشتوانه اجرائی برای پیگیری گزارشهای حسابرسی داخلی یکی از مهمترین موانع سازمانی عدم توسعه حسابرسی داخلی در سازمانهاست. حسابرس داخلی برای اینکه بتواند کلیه وظایف خود را به نحو شایسته انجام دهد نیاز به اعتماد اشخاصی دارد که با وی ارتباط دارند. روابط کاری صمیمانه این امکان را به وجود می آورد که کار حسابرسی داخلی مورد پذیرش قرار گیرد و پیشنهادهای حاصل از آن را نیز به کار گرفته شود، اما حسابرس داخلی نباید اجازه دهد که بی طرفی او در این ارتباط، خدشه دار شود. ارزیابی کنندگان چه کسانی هستند ؟ از آنجا که خدمات حسابرسی داخلی همه بخشهای سازمان را در بر می گیرد، گروههای مختلفی وجود دارند که مجاز به ارزیابی عملکرد حسابرسی داخلی هستند. به جز رئیس حسابرسی داخلی که الزاماً با همه جنبه های عملکرد حسابرسی داخلی سروکار دارد، هر یک از این گروهها دارای انتظارات و منافع گوناگونی هستند و بنابر این , عملکرد حسابرسی داخلی را از جنبه های مختلف مورد توجه قرار می دهند . هیئت مدیره ( یا عامل ) سازمان, با نفوذترین گروهی است که عملکرد حسابرسی داخلی را ارزیابی می کند. هیئت مدیره به خاطر مسئولیتهای کلی که به عهده دارد همواره می‌خواهد یک واحد حسابرسی داخلی اثر بخش در اختیار داشته و در سیستم کنترل داخلی سازمان نیز نقاط ضعف با اهمیتی وجود نداشته باشد. بسیاری از سازمانها بنابر مقررات, موظفند کمیته حسابرسی یا شکل دیگری از واحد بررسی کننده غیر اجرایی داشته باشند یا خود تصمیم به داشتن آن گرفته اند. یکی از وظایف اصلی این کمیته یا واحد, ارزیابی عملکرد حسابرسی داخلی است. واحد بررسی کننده غیر اجرایی به همان نکات و جزییات پشتوانه ای توجه دارد که هیئت مدیره (یا عامل ) سازمان، مورد توجه قرار می دهد . برای مثال, واحد مزبور می‌خواهد پیشرفت کار سازمان را در مقایسه با برنامه ها، هزینه های انجام شده و یافته های عمده و با اهمیت حسابرسی داخلی، بسنجد. مدیران ارشد سازمان نیز عملکرد حسابرسی داخلی را از این دید ارزیابی می کنند که مطمئن شوند عملکرد حسابرسی داخلی، کارایی و اثر بخشی فعالیتهای سازمان را افزایش می دهد . مدیران ارشد برای انجام این کار، ارزش کار حسابرسی داخلی را با توجه به نوع، تعداد و کیفیت گزارشهای حسابرسی، ارزیابی می کنند و به ویژه می‌خواهند اطمینان یابند که پیشنهادهای حسابرسی داخلی, عملکرد سازمان را به گونه ای اثر بخش، بهبود می بخشد. در هر صورت هزینه ها و بهره‌وری حسابرسی داخلی را ارزیابی می کنند تا از استفاده درست از منابعی که در اختیار حسابرسی داخلی قرار داده اند، اطمینان یابند. ارزیابی عملکرد واحد حسابرسی داخلی، به گروههای درون سازمانی منحصر نمی شود. حسابرسان مستقل به منظور تعیین میزان اتکای خود بر کار حسابرسی داخلی، عملکرد آن را می سنجند و همچنین, نقاط ضعف سیستم کنترل داخلی را که حسابرسان داخلی در طول حسابرسی های خود کشف و گزارش کرده اند، مورد توجه قرار می دهند . علاوه برحسابرسان مستقل، دیگر مقامات ذیصلاح قانونی، مانند اداره نظارت بر موسسات آموزش عالی، نیز به عملکرد حسابرسان داخلی توجه دارند که تاکید این گروهها بیشتر بر رعایت استانداردهای حرفه ای توسط حسابرسان داخلی است . سرانجام , رئیس حسابرسی داخلی باید عملکرد حسابرسی داخلی را از همه جنبه ها ارزیابی کند تا به همه گروههای یاد شده در بالا اطمینان دهد که عملکرد واحد حسابرسی داخلی، اقتصادی، کارآمد و اثر بخش است . نتیجه گیری مدیران باید از کارکردهای قسمتهای مختلف سازمان آگاهی داشته باشند تا خواستها و نیازهای مختلف اجرائی و اطلاعاتی خود را از آنها مطالبه کرده و قسمتها را مورد ارزیابی قرار دهند. حسابرسی داخلی یکی از ارکان مهم هر سازمان پیشروئی است که می‌خواهد در محیط تجاری رقابتی و رو به گسترش امروزی با موفقیت به پیش برود. حسابرسی داخلی دارای کارکردهای زیادی است و دستیابی آن به اهدافش و به بیان دیگر، برخورداری از یک حسابرسی داخلی اثربخش، کمک شایانی است به سازمان در راه دستیابی به اهداف خود. حسابرسی داخلی به عنوان یکی از ارکان سازمان بوده و در چارچوب تعریف شده جدید خود برای اثر بخشی دارای ویژگیهائی است که شناخت این ویژگیها از یک طرف به مدیران در راه ایجاد یک تعامل سازنده کمک می کند و از طرف دیگر، حسابرسان داخلی را متوجه وظائف و حدود و اختیارات خود می‌سازد. حسابرسی داخلی باید از جایگاه سازمانی متناسب با انتظارات مدیریت که تامین کننده استقلال و بی طرفی آن باشد، برخوردار بوده و عملیات خود را بدون جانبداری و اغماض انجام دهد. اهداف و شرح کاری و محدوده عملیات حسابرسی داخلی باید توسط مدیریت ارشد و با توجه نوع فعالیتهای سایر قسمتهای سازمان تعیین و به کلیه قسمتهای سازمان معرفی و ارائه شود. آنها باید افرادی با تجربه و دانش کافی بوده به صورتی که قابلیت بالائی در درک فرایندها و شناخت و اصلاح سیستم ها داشته باشند. حمایت کافی مدیران باید پشتوانه محکمی برای ضمانت اجرائی گزارشها، پیشنهادها و نتایج حاصل از رسیدگی باشد. مدیران سطوح مختلف و حسابرسان داخلی باید با درک متقابل وظائف یکدیگر در ایجاد شناخت متقابل و روابط کاری صمیمانه تلاش کنند. مدیرانی که می خواهند حسابرسی داخلی اثربخشی در اختیار داشته باشند باید همواره نسبت به ارزیابی قسمت حسابرسی داخلی حساس بوده و در جهت تقویت آن و بر طرف ساختن نقاط ضعفش اقدام کنند شرایط نوین کسب و کار و انتظارات از حسابرسی داخلی طی دو دهه گذشته تحولا‌ت عمده‌ای در محیطهای کسب و کار پدید آمد که تاثیرات عمیق و همه جانبه‌ای برکارکرد و فعالیت شرکتها و بنگاههای اقتصادی برجا گذاشته است شرایط نوین کسب و کار و انتظارات از حسابرسی داخلی طی دو دهه گذشته تحولا‌ت عمده‌ای در محیطهای کسب و کار پدید آمد که تاثیرات عمیق و همه جانبه‌ای برکارکرد و فعالیت شرکتها و بنگاههای اقتصادی برجا گذاشته است. از جمله این تحولا‌ت می‌توان به توسعه اقتصاد مبتنی بر دانش و سرمایه‌های فکری، افزایشریسک و مخاطرات بنگاه، اهمیت‌یافتن مسئولیتهای اجتماعی و رعایت اخلا‌ق سازمانی، تحول سریع در تکنولوژی و در محور آن تکنولوژی اطلا‌عات و تشدید رقابت و ضرورت مشتریمداری اشاره کرد. با توسعه و تعمیق این عناصر در حیات اقتصادی بنگاهها و تاثیرات آن بر نحوه اداره سازمانها، ادامه حیات و پایداری شرکتها بیش از پیش در گرو ارزشآفرینی برای همه ذینفعان (یعنی سهامداران، مشتریان، کارکنان و جامعه) است. امروزه چالش بزرگ مدیریت عبارت است از تلفیق مناسب ارزش آفرینی برای ذینفعان مختلف سازمان و بدین‌گونه است که اداره سازمان بر مدار ارزش آفرینی و یا مدیریت مبتنی بر ارزش در دستور کار سازمانهای پیشرو و طراز جهانی قرار گرفته است. اما واقعیت این است که تحقق اهداف و استراتژیهای ارزشآفرین نیازمند سیستمهای دقیق و اطمینان بخش سنجش عملکرد و کنترل است وگرنه تجربه نشان داده است که بهترین شعارها و اهداف و برنامه‌های تعیین شده اگر مکانیزمها و سازوکارهای لا‌زم برای پیشبرد و نتیجه‌گیری مناسب از برنامه‌ها را به همراه نداشته باشد و به صورت اصولی و نظام‌مند راهبری نشود به نتایج مطلوب و مورد انتظار نخواهد رسید براساس تجربه‌های انباشته جهانی، یکی از ارکان مهم و تاثیرگذار برای اعمال کنترل اثربخشی و پیشبرد اهداف در سازمانها، استقرار و بهره‌برداری از سیستمهای حسابرسی داخلی است. با تحولا‌ت پدید آمده در فضای کسب و کار، حسابرسی داخلی نیز به عنوان یکی از حلقه‌های زنجیره ارزشآفرینی، وظایف خود را بازتعریف و باز مهندسی کرده است. ویژگیهای شرایط نوین کسب و کار شرایط کسب و کار طی دو دهه گذشته تغییرات چشمگیری یافته است که ما در زیر اساسی‌ترین آنها را از دیدگاه و منظر تاثیرگذاری بر حرفه حسابرسی داخلی به اجمال بیان خواهیم کرد -۱ دیدگاه و انتظارات سهامداران دیدگاه سهامداران نسبت به مفهوم ارزش بنگاه تغییر اساسی یافته و امروزه سهامداران، به ویژه سهامداران نهادین۱، به معیارها و عناصری همانند سود سالا‌نه و بازده هر سهم، بسنده نمی‌کنند. توجه سهامداران امروز، معطوف به ارزشزایی و رشد بنگاه است که با معیارهایی نظیر ارزش افزوده اقتصادی۲، ارزش افزوده بازار۳، ارزش روز و تنزیل شده نقدینگیهای آینده (کل بازده سهامداران۴) سنجیده می‌شود. به عبارت دیگر سهامداران مایلند دریابند که بنگاه مورد سرمایه‌گذاری آنان از چه میزان رشد و سودآوری پایدار در آینده برخوردار خواهد شد. از جمله اینکه سهامداران در ارزیابی ارزش‌زایی و رشد پایدار بنگاه به این مسئله توجه دارند که تا چه میزان بنگاه برپایه و محور استراتژیهای ارزش‌آفرین حرکت می‌نماید و این استراتژیها چه میزان تحقق پیدا خواهد کرد – ۲تئوری ذینفعان هدف نهایی هر بنگاه باید ارزش‌آفرینی برای سهامداران قرار داده شود. اما بنابر تئوری ذینفعانارزش‌زایی برای سهامداران آنگاه میسر می‌شود که بنگاه برای سایر ذینفعان، از جمله مشتریان، کارکنان و جامعه ارزش‌آفرین باشد. بنابراین یکی از معیارهای سنجش موفقیت مدیریت عبارت است از تلفیق و ایجاد تعادل در ارزش‌آفرینی برای همه ذینفعان و یا اصطلا‌حاً اعمال مدیریت مبتنی بر ارزش – ۳ افزایش ریسک بنگاه در شرایط نوین اقتصادی به لحاظ تشدید رقابت، تغییر و تحولا‌ت شدید در شرایط پیرامونی بنگاه، توسعه تکنولوژی و مانند آن، ریسکهای کسب و کار چه در حوزه ریسکهای درونی (ناشی از تصمیمات مدیریت) و ریسکهای محیطی (تغییرات سیاسی، موقعیت رقیبان و مانند آن) به میزان چشمگیری افزایش یافته است. بدین لحاظ شناسایی انواع ریسکهای بنگاه، اعمال مدیریت ریسک و تبدیل تهدیدها به فرصت ها از جمله چالشهای مهم مدیریت امروزین است * اهمیت‌یابی داراییهای نامشهود داراییهای نامشهود مانند نام و اعتبار شرکت، پایگاه مشتریان، کارکنان با دانش و وفادار، تحقیق و توسعه، سطح تکنولوژی و برتری عملیاتی، سبک و سیاق مدیریتی و سیستمهای اطلا‌عاتی بنگاه نقش ‌بسزایی در ارزشگذاری بنگاه در بازار و ارزشزایی بنگاه به‌جا گذاشته است. بنابر تحقیقات انجام یافته در سال ۲۰۰۲ در شرکتهای امریکایی و اروپایی، حسابداران فقط حدود ۱۵درصد ارزش بنگاه را در قالب سرمایه‌های فیزیکی اندازه‌گیری و در دفترها ثبت می‌کنند. به این ترتیب متوسط ارزش شرکتها در امریکا و اروپا حدوداً ۶ برابر ارزش دفتری یعنی مقداری است که حسابداران محاسبه و ثبت می‌کنند. جالب توجه اینکه این تفاوت در مورد شرکتی مانند مایکروسافت که در بالا‌ترین سطح دانش و تکنولوژی فعالیت می‌کند، به ۱۴ برابر می‌رسد. برخی مقوله‌های خاص تاثیرگذار علا‌وه بر عوامل کلی و عمومی فوق که مرتبط با روند تحولا‌ت در زمینه‌های کسب و کار و شرایط اقتصادی است، برخی موضوعها، مقوله‌ها و پدیده‌های جدید نیز در حوزه حرفه حسابداری و حسابرسی برکارکرد و وظایف حسابرسی تاثیرگذاشته است؛ درزیر به برخی از این عوامل اشاره می‌کنیم: کمیته حسابرسی: این کمیته که از اعضای غیر موظف هیئت مدیره تشکیل می‌شود وظیفه‌دار نظارت بر فرایند تهیه گزارشهای مالی، ایجاد و به‌کارگیری سیستم کنترلهای داخلی و عملکرد حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل است. حسابرسان داخلی گزارشهای خود را عموماً به کمیته حسابرسی۷ ارائه می‌کنند قانون ساربینز اکسلی این قانون که پس از ماجرای انرون و پیامدهای نامطلوب آن بر حرفه حسابداری و حسابرسی و به‌ویژه سلب اعتماد از گزارشهای مالی و حسابرسی، در سال ۲۰۰۲ به تصویب کنگره امریکا رسیده و رعایت آن از سوی حسابداران و حسابرسان در امریکا و اروپا الزامی شده است، اهداف اساسی زیر را دنبال می‌کند -۱ ایجاد اعتماد دوباره سهامداران به گزارشهای مالی، -۲ بهبود کنترل و مدیریت ریسک، – ۳ بهبود فرایندهای حاکمیت سازمانی . بنابراین قانون، مدیریت شرکت موظف شده است گزارشهای مالی سه ماهه را تایید و روشها و مبانی کنترلی برای اطمینان‌بخشی به گزارشها و شفافیت اطلا‌عات را برقرار سازد و اجرا کند. نظارت و کنترل برانجام این مسئولیت توسط مدیران، به عهده حسابرسان داخلی است. آیین‌نامه ترکیبی : آیین‌نامه ترکیبی حاکمیت شرکتی در انگلستان تدوین یافته و برای شرکتهای پذیرفته شده در بورس الزامی است. براساس این آیین‌نامه رعایت موارد زیر برعهده هیئت‌مدیره شرکتها قرار داده شده است: ۱ هیئت‌مدیره باید نظام کنترل داخلی مستحکمی برای تامین منافع سهامداران و حفظ داراییها ایجاد کند. ۲) هیئت‌مدیره باید هر ساله اثربخشی کنترلهای داخلی، شامل کنترلهای مالی، رعایت قوانین و مدیریت ریسک را ارزیابی و نتیجه را به سهامداران گزارش کند. ۳ شرکتهایی که واحد حسابرسی داخلی ندارند باید ایجاد تقویت چنین واحدی را در دستور کار خود قرار دهند. در این مورد نیز اطمینان یافتن از رعایت آیین‌نامه ترکیبی به عهده حسابرسان داخلی است. تغییر در مدل گزارشگری: با توجه به سلب اعتماد نسبت به گزارشگری مالی که پس از ماجرای انرون پدید آمد، جوامع و محافل حسابداری دنیا از جمله فدراسیون جهانی حسابداران، انجمنهای حرفه‌ای حسابداری طراز اول امریکا و اروپا و مـوسـسات حرفه‌ای برجسته جهان اعتباربخشی مجدد به گزارشگری مالی را در دستور کار خویش قرار دادند. حاصل تلا‌ش و بررسی این محافل تهیه و ارائه یازده مدل نوین گزارشگری است که در اختیار جوامع حسابداری جهان قرار گرفته است. مدلهای پیشنهادی که بر شیوه گزارشگری مالی در جهان تاثیر گذاشته است و الگوی گزارشگری مالی را دچار دگرگونی اساسی خواهد کرد در محورهای اساسی زیر تغییر یافته است: ۱) توجه به سنجش پیشبرد استراتژیها، ۲) گنجاندن شاخصهای غیرمالی در کنار شاخصهای مالی، ۳) تلا‌ش در جهت ایجاد توازن در سنجش موفقیت سازمان (ارزیابی متوازن( ۴) ارزیابی ریسک و میزان مدیریت ریسک بنگاه، ۵) انتقال و ارائه اطلا‌عات درونی (از حوزه حسابداری مدیریت) به استفاده کنندگان بیرونی (عمدتاً سهامداران و بازار سرمایه)، ۶) توجه به معیارها و شاخصهای جدید اندازه‌گیری ارزش زایی برای سهامداران، از جمله محاسبه و انعکاس ارزش افزوده بازار، ارزش افزوده اقتصادی و سایر معیارهای مورد توجه بازار سرمایه. علا‌وه بر محتویات گزارشها که در محورهای فوق تغییر و تحول یافته است، تکنولوژی اطلا‌عات امکانات نوآوری و ارائه اطلا‌عات جامع را در فواصل زمانی کوتاهمدت فراهم آورده که مجموعه تغییر و تحولا‌ت فوق برکار حسابرسان داخلی تاثیر چشمگیری به‌جا گذاشته و خواهد گذاشت. مدلهای جدید اداره بنگاه با توجه به تغییرات فضای کسب و کار به شرح بالا‌ و توسعه اقتصاد مبتنی بر دانش و تشدید رقابت، سازمانها و شیوه‌های مدیریتی نیز برای پاسخگویی به این شرایط جدید و یافتن مزیتهای رقابتی و امکان تداوم و پایداری شرکت، تغییرات چشمگیری یافته‌اند که در زیر برخی از آنها را ذکر می‌کنیم: الف) رویکرد استراتژی مدار به اداره سازمان به منظور تحلیل فرصتها و تهدیدها و پیشبینی تحولا‌ت آینده. ب ) گرایش به مشتریمداری و لزوم اعمال مدیریت روابط با مشتریان . ج ) اهمیـت‌یـافتـن حـاکمیـت سـازمـانـی کـه بـه‌طـور خلا‌صه مجموعه‌ای است از روابط بین مدیریت، هیئت مدیره، کمیته حسابرسی، سهامداران و سایر ذینفعان و همچنین ساختار و سازوکارهای مورد نیاز برای تحقق اهداف شرکت. د ) عدم تمرکز که ضمن آن باید تلفیق مناسبی بین اختیارات و مسئولیت خواهی به‌و جود آید و معیارهای جدید سنجش عملکرد به کار گرفته شود. هـ ) برون‌سپاری کارها و تمرکز به قابلیتهای محوری. و ) ضرورت بهبود مستمر همراه با اعمال مدیریت هزینه. با توجه به مطالب فوق و تا این مرحله از بحث، چنین می‌توان نتیجه گرفت: الف) فضای کسب و کار و فعالیتهای اقتصادی بنگاهها از جهات گوناگون، به‌ویژه به لحاظ تشدید رقابت و تغییر در عناصر ارزش‌زایی و از جمله اهمیت‌یابی داراییهای نامشهود و افزایش ریسک و مخاطرات، تغییر و تحول اساسی یافته است. ب ) شرایط جدید کسب و کار، دیدگاهها و انتظارات سهامداران و بازار سرمایه را دچار تغییرات اساسی کرده و موجب شده است سهامداران مفاهیم و معیارهای جدیدی را برای سنجش موفقیت و ارزشآفرینی مورد توجه قرار دهند و مکانیزمهای نوینی از سوی بازار سرمایه برای نظارت بر کارکرد سنجش موفقیتهای بنگاه به‌کار گرفته شود. ج ) براثر این تحولا‌ت، شکل و شیوه اداره بنگاهها و سازمانها نیز دچار تغییر و دگرگونی شده و مقوله‌هایی مانند حاکمیت سازمانی، عدم تمرکز، برون‌سپاری کارها و اعمال مدیریت مبتنی بر ارزش به عنوان اختصاصات و ویژگیهای شرکتهای موفق و طراز جهانی مطرح شده است. د ) در چنین شرایطی حسابرسی داخلی نیز برای آنکه بتواند نقش موثر و ارزش‌آفرین خود را ایفا کند و انتظارات ذینفعان مختلف را تامین کند، به تجدید مهندسی خویش پرداخته و از لحاظ محصــولا‌ت قــابــل ارائــه بــه مـشتـریـان خـویـش (ذینفعـان و استفاده‌کنندگان از گزارشهای حسابرسان داخلی) و همچنین سازوکار و شکل اداره واحد حسابرسی داخلی دچار تغییر و تحول اساسی شده است که در ادامه مقاله به معرفی و تشریح این تغییر و تحولا‌ت خواهیم پرداخت. تجدید مهندسی واحد حسابرسی داخلی از زاویه دیگری نیز پراهمیت و اجتناب‌ناپذیر شده است. مقوله‌هایی مانند قانون ساربینز اکسلی، مدل کنترل کوزو(COSO) تغییر در مدلهای گزارشگری مالی، ایجاد و تقویت جایگاه کمیته حسابرسی در شرکتها و تغییرات در استانداردهای بین‌المللی حسابرسی داخلی نیز به‌طور مستقیم برکارکرد حسابرسی داخلی تاثیرات درخور ملا‌حظه‌ای به‌جا گذاشته است. حسابرسی داخلی: از نگاه سنتی تا تعریف نوین در تعریف سنتی حسابرسی داخلی، وظایف عمده زیر برعهده حسابرسی داخلی قرار داشت: الف) انعکاس رویدادهای مالی، ب ) ارزیابی و تحکیم کنترلهای داخلی، ج ) اطمینان از حفظ منابع و داراییها . وظایف فوق در قیاس با تحولا‌ت پدید آمده که بر کارکرد حسابرسی داخلیاثرگذار است، نگاه محدودی به این حوزه از کار و فعالیت در سازمان شمرده می‌شود. این نگرش، حسابرسی داخلی را به مثابه چشم و گوش مدیریت می‌داند که عمدتاً وظیفه اطمیناندهی به مدیریت نسبت به رعایت قوانین، مقررات و دستورعمل‌ها را به‌عهده دارد. اما تعریف نوین از حسابرسی داخلی که در سال ۱۹۹۲ توسط انجمن حسابرسان داخلی امریکا داده شده به قرار زیر است: “فعالیت اطمینان‌بخشی و مشاوره‌ای مستقل و واقع‌بینانه که با هدف ارزش‌افزایی و بهبود عملیات سازمان انجام می‌یابد. حسابرسی داخلی با اتخاذ رویکردی نظام‌مند و نظم یافته به سازمان کمک می‌کند تا به اهداف خود دست یابد و فرایندهای اثربخشی مدیریت ریسک، کنترلها و حاکمیت سازمانی را بهبود بخشد.” در این تعریف، کلید واژه‌هایی وجود دارد که بیانگر وجه امتیاز و عمق و وسعتی است که حسابرسی داخلی نوین نسبت به حسابرسی داخلی سنتی یافته است. این کلید واژه‌ها به قرار زیر است: ۱) اطمینان‌بخشی، ۲) مشاوره‌ای، ۳) مدیریت ریسک ، ۴) حاکمیت شرکتی، ۵) ارزش‌آفرینی. جایگاه سازمانی و سطح گزارشگری حسابرسی داخلی نیز با توجه به ابعاد و دامنه کار جدید به شرح فوق تغییر یافته و گزارشهای خود را به کمیته حسابرسی که متشکل از اعضای غیرموظف هیئت مدیره است ارائه می‌کند. در ادامه مقاله آثار این تعریف و یا دقیقتــر بگـوییـم انتظـارات جـدیـد از حسابرسان داخلی را مورد بحث قرار خواهیم داد. باتوجه به تعریف جدید، حسابرسی داخلی از جهات زیر تحول و ارتقا یافته است: ۱) اهمیت‌یابی نقش اطمینان‌بخشی/ مشاوره‌ای، ۲) وسعت‌یابی وظیفه ارزش‌آفرینی و بهبود فرایندها، ۳) یافتن زبان مشترک با مدیریت در جهت حل مسائل سازمان، ۴) تغییر دیدگاه خرد به دیدگاه کلا‌ن و تمرکز بر تحقق اهداف استراتژیک سازمان، ۵) توسعه مفهوم و دامنه و عمق کنترل نسبت به ریسک بنگاه، ۶) تاکید بر آنچه باید انجام یابد به جای نگاه محدود به آنچه انجام یافته است. ۷) انتظارات از حسابرسی داخلی نوین انتظارات از واحد حسابرسی داخلی و حسابرسان داخلی در شرایط نوین، یا به عبارتی ویژگیها و اختصاصات حسابرسی ارزش‌آفرین را می‌توان به شرح زیر برشمرد: پاسخگویی به ذینفعان: حسابرسان داخلی باید نیازهای مشتریان یعنی ذینفعان و استفاده‌کنندگان از گزارشهای خود را دریابند و به تناسب آن به تهیه و ارائه محصولا‌ت خود بپردازند. محصولا‌ت مورد انتظار مشتریان حسابرسان داخلی امروزه تغییراساسی یافته و مواردی همچون حسابرسی فرایندها، رسیدگیهای خاص برای حل مسائل سازمانی، ارزیابی پیاده‌سازی و بهره‌برداری از سیستمها و ارائه مشاوره‌های مدیریتی را شامل می‌شود. شناخت صنعت و سازمان: حسابرسان داخلی باید با پیچیدگی و ویژگیهای صنعت و رشته کسب و کاری که شرکت در آن قرار دارد آشنا باشند و اختصاصات و موقعیت شرکت و یا سازمانی را که حسابرس در آن حضور دارد کاملا‌ً بشناسند. با شناخت مدل کسب و کار بنگاه و ساختار سازمانی، حسابرسان می‌توانند استراتژیها، اهداف و برنامه‌های حسابرسی را واقع‌بینانه و اثربخش تنظیم کنند. استراتژی مداری: حسابرسان داخلی باید برای انجام وظایف و مسئــولـیـتهـای خـود، چشـم‌انـداز، ماموریت و استراتژی داشته باشند. محور اساسی استراتژی حسابرسی داخلی باید ارزش‌آفرینی برای ذینفعان و استفــاده‌کـننـدگـان از گـزارشهـای حسابرسی باشد. برپایه این استراتژیها باید برنامه‌های عملیاتی لا‌زم تدوین شود و از آن مهمتر معیارهای سنجش موفقیت و پیشبرد استراتژیها و برنامه‌ها تعریف شده و به‌کار گرفته شود. بهبود مستمر: با توجه به پویایی دائمی شرایط اقتصادی و محیطی، و تغییر در مدلهای کسب و کار و اداره بنگاه، حسابرسی داخلی باید بهبود مستمر را در دستور کار خویش قراردهد. بهبود مستمر حسابرسی داخلی از طریق نگاه فرایندی به کار خویش، تجدید مهنـدسـی دائمـی و تنوع بخشیدن به محصولا‌ت در جهت پاسخگویی به نیازهای جدید و یا حتی ایجاد نیازهای جدید به‌دست می‌آید. بدین منظور حسابرسان داخلی باید خود را به انواع دانشها تجهیز کنند، نیروهای کارامد را از حوزه‌های مختلف دانش و تخصص به‌کار گیرند و آموزش مستمر را به صورت جدی دنبال نمایند. همکاری با سایر واحدها: با توجه به توسعه ابعاد کار حسابرسی داخلی، حسابرسان داخلی باید از حضور و تجربه‌های نیروها در حوزه‌های مختلف فعالیت شرکت از جمله بازاریابی، مهندسی، عملیات، منابع انسانی و مالی بهره‌مند شوند. این امر زمینه تبادل دانش و تجربه بین حسابرسی و سایر واحدها را فراهم می‌سازد و بر جامعیت و کیفیت گزارشها و نتایج کار حسابرسان می‌افزاید. این رویکرد همچنین موجب می‌شود بسیاری از رویاروییها و تضادهای بین حسابرسی داخلی و سایر واحدهای سازمانی به صورت تفاهم‌آمیز و منطقی مرتفع شود و حسابرسان داخلی با مشارکت و همدلی مدیران و مسئولا‌ن سایر واحدها به تجزیه و تحلیل و حل مسائل سازمانی همت گمارند. استقـلا‌ل رای: دانـش و تجربه حسابرسان برای عملکرد موفقیت‌آمیز آنان کافی نیست. دو ویژگی مهم و اثرگذار برکار حسابرسان داخلی عبارت است از استقلا‌ل رای و رعایت اخلا‌ق حرفه‌ای که بدون رعایت آنها حسابرسان از اعتبار لا‌زم برخوردار نخواهند بود و حاصل کار آنان ارزشافزا نیست. انجمنهای حسابرسی داخلی معتبر جهان به لحاظ اهمیتی که اخلا‌ق حرفه‌ای و استقلا‌ل رای برکار حسابرسان دارد، ضوابط اخلا‌ق حرفه‌ای را تدوین و رعایت مواد آن را توسط حسابرسان داخلی عضو خویش الزامی کرده‌اند. اقتصادی بودن کار: امروزه یکی از دلمشغولیها و تشویشهای سازمانها استفاده مناسب و مطلوب از منابع است که موضوع مدیریت هزینه را به صورت وسیع در سازمانها مطرح کرده است. مدیریت هزینه یعنی متناسب بودن هزینه‌ها با منافع و اطمینان یافتن از فزونی منافع نسبت به هزینه‌ها. یکی از وظایف حسابرسان داخلی اطمینان‌یافتن نسبت به اعمال مدیریت هزینه است و لذا حسابرسان داخلی خود باید مقدم بر دیگران اصول و روشهای مدیریت هزینه را به‌کار گیرند و اطمینان دهند که منافع و ارزشهایی که برای سازمان ایجاد می‌کنند از هزینه‌های انجام حسابرسی فزونتر است. به‌کارگیری ابزار و تکنیکهایی مانند هزینه‌یابی برمبنای فعالیت، ارزیابی متوازن و طرازسنجی (مقایسه واحد حسابرسی داخلی سازمان با شرکتها و سازمانهای مشابه)، اعمال مدیریت هزینه و انجام کار و ارائه خدمات به صورت اقتصادی را میسر می‌سازد. ارزیابی عملکرد حسابرسان داخلی به‌طورکلی ارزیابی عملکرد و موفقیت واحد حسابرسی داخلی دشوار است، زیرا اولا‌ً ماهیت کار کیفی است و تبدیل آن به کمیتها به آسانی میسر نیست، ثانیاً ارزشهای ایجاد شده نامشهود است؛ برای مثال ما نمی‌توانیم آثار کار حسابرسان را بر افزایش سودآوری بنگاه به صورت مستقیم شناسایی و اندازه‌گیری کنیم. با این حال، با استفاده از معیارهای زیر می‌توان تا حدود زیادی به ارزیابی اتکاپذیر و کمّی از عملکرد حسابرسان داخلی دست یافت: (۱ درصد حسابرسیهای تکمیل شده نسبت به برنامه واحد حسابرسی داخلی، ۲) درصد پیشنهادهای پذیرفته شده و اجرا شده، ۳) ارزیابی رضایتمندی مشتریان از طریق سنجش بررسیهای پس از حسابرسی، و دریافت نظرات و انتقادات نسبت به کار انجام شده، ۴) کیفیت گزارشها از نظر محتوا، استدلا‌ل و منطق و شفافیت و گویایی مطلب، ۵) وزن و سهم موضوعهای جدید در رسیدگیها، مانند ارزیابی مدیریت ریسک، سنجش ارزش‌آفرینی مدیریت، تحقق استراتژیها و مشاوره و ارائه طریق در حل مسائل و مشکلا‌ت سازمانی، ۶)میزان هماهنگی و همکاری با حسابرسان مستقل، ۷) چرخه زمانی تهیه گزارشها و ‌بهنگام بودن ارائه آنها، (۸رضایتمندی کارکنان واحد حسابرسی داخلی، برنامه‌های آموزشی کارکنان و میزان رشد و ارتقا آنان، (۹ مدیریت هزینه در انجام کار حسابرسی و اقتصادی بودن انجام کار شاخصهای فوق می‌تواند در چارچوب ارزیابی ارزش آفرین و ارزیابی متوازن انجام یابد. همچنین برای بهبود مستمر و رشد و ارتقای دائمی کیفیت محصولا‌ت و حاصل کار حسابرسی داخلی ضروری است نوعی تحلیل فاصله دائمی بین کارکرد حسابرسی داخلی شرکت و بهترین الگوی کار و یا به‌عبارتی طرازسنجی صورت پذیرد. آینده حسابرسی داخلی تغییر و تحول در عرصه اقتصادی و به دنبال آن تغییر و تحول در الگوهای سازمانی امری است که همچنان ادامه خواهد یافت و با تکیه بر تجربه‌ها و دستاوردهای گذشته آهنگ شتابان‌تری خواهد یافت. پس می‌توان پیشبینی کرد که کار حسابرسی داخلی نیز تحت تاثیر این تحولا‌ت دچار تغییرات زیادی شود. درچارچوب یک کار تحقیقاتی از مدیران حسابرسی داخلی شرکتهای بزرگ در مورد آینده حسابرسی داخلی سئوال شده و آنها در پاسخ، آینده حسابرسی داخلی را چنین پیشبینی و تصویر کرده‌اند: ۱) به‌طورکلی روند استفاده از حسابرسی داخلی در شرکتها افزایش خواهد یافت. به عنوان مثال همان‌طور که در بخشهای قبلی این مقاله اشاره شد، ایجاد واحد حسابرسی داخلی در شرکتها در آیین‌نامه ترکیبی در انگلستان مورد تاکید و توصیه قرار گرفته است. ۲) انجام کار حسابرسی عمدتاً براساس سفارش ذینفعان صورت خواهد گرفت و بنابراین پاسخگویی به نیازهای مشتریان و انجام حسابرسیهای خاص بیشترین حجم کار حسابرسان را تشکیل خواهد داد. ۳) انجام کار حسابرسی بیش از پیش با تکیه بر تکنولوژی اطلا‌عات انجام خواهد شد و این امر کنترل از راه دور را برای حسابرسان، آسانتر می‌سازد. (۴ استانداردهای حسابرسی داخلی در جهت گنجاندن رویکردهای جدید، با تاکید برسنجش و ارزیابی ارزش‌آفرینی در سازمان تغییر خواهد یافت. (۵ همکاری حسابرسی داخلی با مدیریت در جهت شناسایی ریسک و بهبود مدیریت ریسک، بهبود فرایندها، تجزیه و تحلیل مسائل سازمانی و ارائه راهکار برای حل مسائل سازمان افزایش می‌یابد ۶) ساختار سازمانی حسابرسی داخلی تغییر اساسی خواهد یافت، از جمله لا‌یه‌های سازمانی کاهش یافته، و انجام کارها به صورت تلفیقی از نیروهای درونی و برون‌سپاری کار به موسسات بیرونی انجام می‌یابد. ۷) حسابرسان وظایف خود را عمدتاً به صورت فراوظیفه‌ای انجام خواهند داد و در تیم حسابرسی نیروهایی با دانش بازاریابی، عملیات و تولید، منابع انسانی، مالی و غیره حضور خواهند داشت. ۸) بهره‌برداری از سیستمهای خودکنترلی توسط مدیران موجب می‌شود نیروی حسابرسی داخلی از انجام رسیدگیهای تکراری و کم اهمیت آزاد شده و براهداف و برنامه‌های استراتژیک و پراهمیت تمرکز یابد. ۹) حسابرسان داخلی در راستای این تحولا‌ت باید به تجدید مهندسی و بازآموزی خویش بپردازند تا بتوانند به آموزگاران سازمان تبدیل شوند و نقش استراتژیک و ارزش‌آفرین خود را در جهت پیشبرد اهداف و رشد و تعالی سازمان به خوبی ایفا کنند ضرورت تدوین منشور حسابرسی داخلی در کشور حسابرسی داخلی مانند بسیاری از مقوله‌های دیگر حسابداری، هنوز در قوانین و ضوابط کشورمان نهادینه نشده است «امروز، وجود حسابرسی داخلی برای تقویت سامانه حاکمیت شرکتی، ارتقا و قدرت‌بخشی سامانه کنترل داخلی، کمک به مدیریت ریسک راهبردی و اطمینان‌یابی از شفافیت در گزارشگری در سطح داخلی و در سطح برون سازمانی، ضرورتی انکارناپذیر است: امروزه در بیشتر کشورها، استقرار حسابرسی داخلی در بنگاه‌ها به یک الزام تبدیل شده است، زیرا وجود حسابرسی داخلی برای رسیدن بنگاه‌ها به دامنه گسترده‌ای از اهداف سازمانی مانند: کارآیی عملیات، اتکاپذیری گزارش‌های مالی، تجسمی و شناسایی تقلب، حفاظت دارایی‌‌‌ها و رعایت قوانین و ضوابط ضروری است در دو دهه اخیر، ابتکارات قانون‌گذاری و ضابطه‌گذاری گسترده‌ای به منظور تقویت جایگاه حسابرسی داخلی در دیگر کشورها به عمل آمده استدر کشور ما نیز کوشش‌هایی آغاز شده است، ‌اما برای رسیدن به وضعیتی بهینه به وضع استانداردهای حسابرسی داخلی، تشکیل حرفه حسابرسی داخلی و دیگر اقدامات مرتبط نیاز داریم جایگاه حسابرسی داخلی در بازار سرمایه بحث کنترل داخلی و ارتباط آن با بازار سرمایه : طبقه ماده ۲ قانون بازار اوراق بهادار، یکی از ماموریت‌های اصلی سازمان بورس به عنوان مقام ناظر، حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران، ایجاد بازار منصفانه، شفاف‌ و کارآی اوراق بهادار و نظارت بر حسن اجرای قانون بازار اوراق بهادار است به موجب مواد قانونی، بحث شفافیت اطلاعاتی یکی از وظایف سازمانی است که ارتقای آن نیز همواره مورد توجه قرار گرفته؛ بنابراین با این الزامات می‌بینیم که حسابرسی داخلی، نقش بسیار مهمی داردوی ادامه داد: امروز مسوولیت مدیران در کشور افزایش یافته و یکی از قوانینی که مسوولیت مدیران را تبیین می‌کند، قانون تجارت است همچنین یکی دیگر از قوانین مرتبط، قانون مالیات‌ها است که در لایحه برنامه پنجم، مواردی را که مطرح کرده موجب سنگین‌تر شدن مسوولیت مدیران شده است.«رییس سازمان» سپس گفت: قوانین دیگری که به مسوولیت‌های مدیران در بازار سرمایه پرداخته، قانون بازار اوراق بهادار و قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی است همچنین استانداردهای حسابداری، اساسنامه‌های شرکت، مصوبات هیات‌وزیران و مصوبات شورای بورس در راستای این موضوع ابلاغ می‌شود حسابرسی داخلی، بازوی کنترلی مدیریت فضای کسب‌و‌کار در دنیای امروز: مدیران، هیات‌مدیره و اعضای غیرموظف شرکت‌ها مسوولیت سنگینی دارند و باید در برابر سهامداران، ذینفعان ‌ و مقامات نظارتی پاسخگو باشند؛ بنابراین با توجه به گسترده شدن فعالیت شرکت‌ها، اگر یک مدیر، بازوی کنترلی نداشته باشد، نمی‌فهمد در شرکت تحت مدیریتش چه می‌گذردرییس «سازمان» با اشاره به اهمیت گزارشگری مالی و افشای اطلاعات گفت: در قانون بازار اوراق بهادار گفته شده که شرکت‌ها باید اطلاعات را در مواعد زمانی مشخص ارائه کنند. حال ممکن است شرکتی، اطلاعات را در موعد مشخص ارائه کند یا اصلا ارائه نکند. در این حال مسوول ندادن اطلاعات و بسته بودن نماد شرکت چه کسی خواهد بود؟ شکایت از یک شرکت در مراجع قضایی مطرح می‌شود اما قاضی به تمام اعضای هیات‌مدیره اخطار می‌کند؛ بنابراین اهمیت بحث حسابرسی داخلی و کنترل‌های داخلی در اینجا مشخص می‌شود. امروزه با توجه به مسوولیت‌های قانونی مدیران، لازم است که به حسابرسی داخلی و حاکمیت شرکتی توجه ویژه‌ای بکنیم و وقت آن رسیده که به این موضوع اهمیت بیشتری بدهیم و انرژی بیشتری صرف آن بکنیم برپایی این همایش و آموزش‌های ارائه‌شده ضروری است و کمک می‌کند تا به مسوولیت‌های قانونی‌مان بیشتر آگاه شویم.همچنین موجب ارتقای اعتماد عمومی به بازار سرمایه، افزایش سلامت بازار، افزایش پاسخگویی مدیران، ‌افزایش قابلیت اتکا و افزایش اطلاعات منتشر شده می‌شود رییس «سازمان» در ادامه با اشاره به اهمیت اطلاعات مالی در تصمیم‌گیری در بازار سرمایه یادآور شد: وضعیت افشای اطلاعات در بازار فعلی با گذشته قابل‌مقایسه نیست که جای تقدیر دارد. ما سال گذشته فعالیت هیات‌مدیره به مجامع را به شکل استاندارد تعریف کردیم که حدود ۹۵ درصد شرکت‌ها موبه‌مو مفاد گزارش موردنظر ما را رعایت کردند شفافیت اطلاعاتی برای کاهش ریسک تقلب درخصوص اهمیت اطلاعات در بازار سرمایه افزایش کیفیت سرمایه‌گذاری، ارتقای نقدشوندگی، کاهش هزینه سرمایه، کاهش ریسک عدم تقارن اطلاعاتی و کاهش ریسک تقلب و دستکاری در بازار، مهم‌ترین نقش‌های اطلاعات در بازار هستند حسابرسی داخلی، محدود به کنترل‌های داخلی نیست و باید فراتر به آن نگاه کرد. همچنین بحث مدیریت ریسک بسیار مهم است که بحران مالی جهانی نیز آن را اثبات کرد، به‌ویژه ریسک‌های سیستماتیک که در ساختارهای نهادی و کنترل‌های مجموعه‌ها ممکن است اتفاق بیفتد ریسک‌ها در بنگاه‌های مختلف باید متناسب با محیط درونی شناسایی و روش‌های کنترل آن در نظر گرفته شود.همچنین در حوزه گزارشگری مالی، منصفانه بودن گزارش‌های شرکت‌ها باید مدنظر قرار گیرد اعلام آمادگی سازمان بورس برای توجه بیشتر به مقوله حسابرسی داخلی و کمک به استقرار آن در کشور یکی از ضعف‌های ما در این زمینه این است که هنوز در برخی از شرکت‌های بورسی، حسابرسی داخلی وجود ندارد، در صورتی که مسوولیت وجود دارد و متاسفانه منشوری برای حسابرسی داخلی وجود ندارد و کار سلیقه‌ای انجام شده است ارتقای جایگاه حسابرسی در کشور رییس « به پیشنهاد سازمان بورس در ساختار شرکت‌ها باید جایگاه حسابرسی داخلی، ارتقا پیدا کند، زیرا در برخی از شرکت‌ها، این جایگاه ضعیف است و حسابرس داخلی زیرنظر مدیران اجرایی فعالیت می‌کند، در صورتی که باید بازوی هیات‌مدیره باشد.وی تاکید کرد: حسابرس داخلی باید مستقل باشد، زیرا استقلال وی به شفافیت کمک می‌کند راهکارهای موجود مطالعه تجربه سایر کشورها در زمینه حسابرسی داخلی، تدوین نظام راهبری شرکتی، آموزش حسابرسی داخلی و توجه به معیارهای کیفی و اخلاقی در انتخاب مدیران ارشد اجرایی از جمله مدیرعامل و مدیرمالی به شفافیت و کنترل داخلی بیشتر کمک می‌کند در راستای کنترل داخلی، یک بخش مربوط به مسائل حقوقی است که در ساختار شرکت‌ها، بحث استفاده از خدمات مشاوران حقوقی باید دیده شود، زیرا در این فضای پیچیده، نیازمند مشاوران حقوقی با صلاحیت هستیم امیدواریم این حوزه در کشور تعریف شود و سازمان بورس در این زمینه آماده است به شرکت‌های تحت‌نظارت خود کمک کند تا حسابرسی داخلی در این شرکت‌ها استقرار یابد حسابرسی داخلی در اقتصاد غیررقابتی به گفتیه رییس شورای عالی انجمن حسابداران خبره ایران با اشاره به اهمیت حسابرسی داخلی در دنیا طی سه دهه اخیر، حسابرسی داخلی در دنیا با تحولات بزرگی همراه شده است، اما کشور ما به دلیل برخورداری از اقتصاد دولتی، از این تحولات پیروی نکرده است و هنوز در برخی از شرکت‌های دولتی، حسابرسی داخلی در حد سندرسی است. اقتصاد ما متکی بر نفت است و همه کمبودها از محل درآمدهای نفتی جبران می‌شود؛ بنابراین اقتصاد ما رقابتی نیست به عنوان مثال نفت برای ما ۱۰ دلار در هر بشکه تمام می‌شود، اما ۷۰ دلار فروخته می‌شود؛ بنابراین تفاوت چندانی بین ۸ دلار و ۱۰ دلار احساس نمی‌کنیم. قیمت تمام‌شده محصولات بسیاری از کشورها از ما پایین‌تر است، زیرا در آن کشورها کنترل وجود دارد؛ اما در کشور ما افزایش قیمت با پول نفت جبران می‌شود. این حسابدار رسمی سپس گفت: ما خواه‌ناخواه باید وارد اقتصاد رقابتی جهانی شویم؛ بنابراین اقتصاد ما باید براساس اقتصاد خرد تنظیم شود، نه با نفت ما نیاز به توسعه کسب‌و‌کار داریم و باید مخارج دولت از محل مالیات تامین شود. حسابرسی داخلی تنها مربوط به بنگاه‌های انتفاعی نیست، بلکه دستگاه‌های غیرانتفاعی هم اگر بخواهند خدمات بهتری عرضه کنند باید از حسابرسی داخلی استفاده کنند استقرار نظام حسابرسی داخلی نیاز به اراده دولت دارد و مجلس، دیوان محاسبات و سازمان بازرسی کل کشور باید دولت را به این امر ملزم کنند نقش مطبوعات در این زمینه نیز در کشورهای توسعه‌یافته، دولت را ملزم به پاسخگویی می‌کنند و در کشور ما نیز مجلس باید از مطبوعات در زمینه اطلاع‌رسانی صحیح اقتصادی حمایت کند درباره ضرورت برگزاری این همایش با وجود اقتصاد دولتی و نبود زمینه مناسب برای اجرای حسابرسی داخلی اگرچه در اقتصاد ما دولت مسلط است، اما به هر حال ما یک اقتصاد مختلط داریم و می‌توانیم حسابرسی داخلی را پیاده کنیم؛ اما کندتر از جاهای دیـــــــــــــــگر…………. * پـــــــایــــــان


اگرمطالب سایت برایتان مفید بود لطفا با کلیک بر رو مثبت 1 در سمت چپ سایت به ما امتیاز دهید

مطالب مرتبط با این موضوع :

دیدگاهی بگذارید


*****تبلیغات*****

ما را دنبال كنيد
خوراک سایت

  • آرشیو ماهانه

  • لینک دوستان

  • محبوب ترين نوشته ها

  • برچسبها